De maximumfactuur zoals die geldt voor het basisonderwijs, moet uitgebreid worden naar het secundair onderwijs. Dat is het standpunt van de Gezinsbond. Door de vele verschillende vormen, elk met eigen kosten, is een maximumfactuur voor het secundair onderwijs wel wat ingewikkelder.

“Voor de eerste graad is het zeker haalbaar”, aldus Elke Valgaeren van de studiedienst van de Gezinsbond. “De gemiddelde verschillen in studiekosten in de eerste graad tussen scholen met een verschillende bovenbouw (ASO, KSO, TSO, BSO) zijn niet zo groot.”

4x meer voor vervoer

Het standpunt wordt opnieuw in de verf gezet door de cijfers van het nieuwe studiekostenrapport. Gemiddeld betalen ouders 1.309 euro per jaar voor de eerste graad van het middelbaar. Een maandloon dus. De factuur ligt maar liefst 229 euro hoger dan in 2006. De kost voor vervoer is verviervoudigd. Ook ICT en uitstappen nemen een groot deel van de factuur in beslag.

Vervoerskosten voor kinderen in het middelbaar zijn toegenomen omdat de afstand tussen thuis en school groter wordt, openbaar vervoer duurder wordt door grotere afstand en leeftijd (duurdere buzzypas) en doordat de auto meer wordt gebruikt.

ICT vervangt dure schoolboeken niet

ICT vormt de tweede grote hap uit het schoolbudget. Internet, laptop, printer: het is allemaal nodig voor het schoolwerk. Scholen hebben zich altijd sterk gemaakt dat die meerkosten van de digitalisering zouden worden gecompenseerd door een gevoelige daling van de kosten voor hand- en werkboeken. Het tegendeel blijkt waar: gemiddeld zijn de kosten voor drukwerk en schoolmateriaal gestegen. En dan blijkt een deel van de dure, verplichte handboeken nooit tot zelden gebruikt te worden…

Kost voor uitstappen

Ook de gemiddelde kostprijs voor meerdaagse reizen neemt toe: van 104 euro naar 218 euro. Dit heeft gevolgen voor het aantal leerlingen dat eraan deelneemt: het zakt, van 48 procent in 2006 naar 28 procent in 2017 Leerlingen wiens ouders de uitstap niet kunnen betalen, blijven dus in toenemende mate thuis.
“Het is bijna cynisch vast te stellen dat vooral minder kansrijke leerlingen afhaken, aangezien die uitstappen vaak worden voorgesteld als een opening naar de wereld voor leerlingen die hier anders niet van kunnen genieten”, aldus Elke Valgaeren van de Gezinsbond.

De vrees dat er minder op uitstap gegaan zou worden met een maximumfactuur is ongegrond: de scholen die dit toepassen ontkennen met klem dat er minder uitstappen zijn. Ze denken alleen goed na over het kostenplaatje en hoe het goedkoper kan. Zoals deze school in Schaarbeek: “Natuurlijk gaan we op uitstap.”

Achterstallige schoolfacturen

Die gestegen kosten missen hun effect niet: ook de achterstallige schoolfacturen lopen op. Ruim 1 op 10 leerlingen zou problemen hebben om de schoolfactuur te betalen. Een cijfer dat grote verschillen verbergt: in een kwart van de scholen is dat zeker een op zeven leerlingen, en bij 3 procent schat de directie dat de helft de schoolfactuur niet of te laat wordt betaald.

Voor gezinnen die het financieel moeilijk hebben is er de schooltoeslag, die nu binnen het Groeipakket automatisch wordt toegekend. Maar zelfs de maximale toeslag dekt de studiekosten niet volledig.

> Lees hier meer over de schoolbonus en de schooltoeslag

Maximumfactuur is nodig

Voor de Gezinsbond is het nu klaar en duidelijk: zowel een scherpe maximumfactuur (wat nodig is om eindtermen te behalen) als een minder scherpe maximumfactuur (uitstappen en meerdaagse schoolreizen) zijn nodig. Het feit dat kansarme leerlingen steeds minder vaak meegaan op meerdaagse uitstappen is alarmerend en een bijkomend argument om een rem op deze kosten te zetten.

Een vrijblijvende maximumfactuur op schoolniveau, zoals nu in de praktijk gebeurt, dreigt de verschillen tussen goedkope en dure scholen alleen maar te bestendigen. “Vanzelfsprekend moeten de scholen voldoende geld krijgen om te vermijden dat ouders nog vaker via steunactiviteiten de lagere schoolfacturen compenseren”, zegt Elke Valgaeren van de Gezinsbond.

Sommige scholen doen het al

“Ervaringen van scholen die de maximumfactuur al toepassen leren ons dat het een win-win is voor ouders én scholen. De betrokken scholen kampen minder met onbetaalde rekeningen. Een maximumfactuur dwingt tot nadenken over uitgaven die de moeite waard zijn. Vaak doen ze dit in overleg met ouders en leerlingen, wat ook betrokkenheid en inspraak op school stimuleert.”

“Daarnaast wordt duurzaamheid een belangrijk thema. Is die verre vliegtuigreis echt nodig, is de hoge kostprijs voor half ingevulde werkboeken wel te verantwoorden, kunnen we niet zuiniger omgaan met printen en kopiëren? Kortom, een maximumfactuur voor het secundair onderwijs is de sleutel tot betaalbaar, betrokken en duurzaam onderwijs”, besluit Elke Valgaeren.

Netwerk tegen armoede lanceert een petitie om de maximumfactuur in het secundair onderwijs erdoor te krijgen: teken ze op elktalent.be

De Gezinsbond vraagt al jaren om een maximumfactuur in het secundair onderwijs. Dit zowel uit economische en ecologische overwegingen, en als middel in de strijd tegen kinderarmoede. Ook voor de verkiezingen lijstten we op wat ons onderwijs kan gebruiken zodat elke leerling erop vooruit gaat. Lees er meer over in het artikel: ‘Manieren waarop de overheid ons onderwijs kan verbeteren’.

 

Tags: , , , ,