Elektrische fietsen zijn in opmars. Niet alleen ouderen weten het duwtje in de rug te waarderen, steeds meer mensen zien de elektrische fiets als een alternatief voor de auto of het openbaar vervoer om (iets) langere afstanden te overbruggen, bijvoorbeeld naar het werk. Goed voor de gezondheid, het milieu en de portemonnee en een bijdrage om het fileleed te verminderen.

Wie regelmatig fietst, kent het fenomeen: je duwt stevig op de trappers en ineens steekt een andere fietser je – met zichtbaar gemak – voorbij. Ik heb het niet over de getrainde mannen en vrouwen met koersfiets en -tenue van wie we dat voorbij zoeven al gewoon waren, maar over ‘gewone’ fietsers met een elektrische fiets.

Lichter & verder

De periode dat we dan gingen twijfelen aan onze eigen conditie ligt intussen achter ons. Een blik op de batterij bevestigt het vermoeden: een fiets met elektrische ondersteuning. In fietsland Nederland veroverde de elektrische fiets intussen de helft van het marktaandeel van de totale fietsverkoop.

In België neemt de interesse ook zienderogen toe. De producenten spelen daarop in met lichtere modellen (nu gemiddeld 25 kg) en batterijen die een grotere actieradius toelaten, al is daar nog verbetering nodig en mogelijk. In steeds meer horecazaken zijn er oplaadpunten.

“ ‘s Morgens telt elke minuut maar met de elektrische fiets ben ik even snel in het centrum van de stad als met de auto.
– Linde

Wat zegt de wetgeving?

De wetgeving rond elektrische fietsen bleef wat achter, maar sinds oktober vorig jaar zijn nieuwe regels van kracht die duidelijkheid moeten scheppen. De wetgever maakt een onderscheid tussen drie soorten elektrische fietsen.

1) De fiets met elektrische hulpmotor ≤2050 W en ≤25 km/u)

Deze fiets geeft alleen ondersteuning tijdens het trappen en de motor valt uit als je meer dan 25 km/u haalt. Sneller fietsen kan alleen op eigen kracht. Het is de meest gebruikte soort elektrische fiets en hij valt volledig onder de fietswetgeving.

2) De gemotoriseerde fiets (≤1000 W en ≤25 km/u)

De gemotoriseerde fiets geeft ondersteuning bij het trappen en die trapondersteuning is het hoofddoel, maar de motor kan ook ingezet worden zonder meetrappen. Ook hier geldt de fietswetgeving, maar deze fietsen zijn alleen toegelaten vanaf zestien jaar en er is een Certificaat van Overeenstemming (COC) nodig, dat waarborgt dat de fiets beantwoordt aan de Europese technische voorschriften. Je moet het formulier bewaren, maar je hoeft het niet op zak te hebben als je je met de fiets verplaatst.

3) De speed pedelec of e-bike (≤4000 W en ≤45 km/u)

Bij de e-bike stopt de trapondersteuning niet bij 25 kilometer per uur. Omdat je – door zelf mee te trappen – snelheden tot 45 kilometer kan halen, valt de speed pedelec (in tegenstelling tot de twee voorgaande soorten) niet in de categorie fietsen maar in die van de ‘bromfietsen’.

Je moet er een bromfiets- of autorijbewijs voor hebben en een Certificaat van Overeenstemming. Een kleine nummerplaat (10 op 12 cm) is verplicht, net als het dragen van een fiets- of bromfietshelm.

De elektrische fiets is voor ons niet om sneller te kunnen fietsen maar om verder of opnieuw met de fiets te kunnen doen wat we vroeger deden.
– Luc

Kinderen vervoeren

Het is verboden kinderen jonger dan drie jaar te vervoeren op een speed pedelec. Om kinderen tussen drie en acht jaar te vervoeren, is een geschikt beveiligingssysteem verplicht.

Kinderen vervoeren in een aanhangwagen mag met een elektrische fiets of gemotoriseerd rijwiel, niet met een speed pedelec.

Waar op de weg?

Voor een elektrische fiets van de eerste twee categorieën gelden dezelfde regels als voor andere fietsen.

Op wegen waar de toegelaten snelheid maximaal 50 km/u bedraagt, mogen speed pedelecs kiezen of ze op het fietspad of op de weg rijden. Als de maximale snelheid hoger ligt dan 50 km/u zijn ze verplicht om het fietspad te gebruiken. Als voor speed pedelecs een uitzondering wordt gemaakt op de algemene regels, wordt dat aangegeven via borden met een fiets met daaronder de letter ‘P’.

Zo kunnen ze bijvoorbeeld via een bord toegelaten zijn op straten met beperkt eenrichtingsverkeer of landelijke wegen waar ander gemotoriseerd verkeer verboden is. Sinds juni dit jaar mogen speed pedelecs standaard wel op jaagpaden rijden.

Dit bord bepaalt dat een speed pedelec (Klasse P) op een landelijke weg mag.

Het rustgevende van het fietsen was er af. Een elektrische fiets gaat sneller en je moet altijd alert blijven. Daarom heb ik de elektrische fiets omgeruild voor een gewoon exemplaar.
– Carla

En de ongevallen?

Dat mensen die anders niet of nauwelijks de fiets zouden nemen, wel (nog) met een elektrische fiets op stap kunnen, is positief. Toch lijkt er ook een keerzijde als we de discussies over ongevallen horen. In de statistieken worden ongevallen met elektrische fietsen nu ook apart bijgehouden.

In 2016 gebeurden er in België ongeveer 730 ongevallen met een elektrische fiets, dat is 8 procent van het totale aantal ongevallen. Het jaar ervoor waren dat er 518. Maar aangezien het aandeel van elektrische fietsen ook toeneemt, kunnen daar niet zomaar snel conclusies uit getrokken worden.

Cijfers voor speed pedelecs worden pas sinds enkele maanden apart bijgehouden. Een aantal factoren spelen in het nadeel van de elektrische fiets als het om veiligheid gaat.

1) Er wordt sneller gereden, wat minder tijd laat om te reageren bij een obstakel of gevaarlijke situatie.

2) De fietsen wegen meer. Dat maakt het minder gemakkelijk om – als je uit evenwicht wordt gebracht – overeind te blijven.

3) Veel e-fietsen hebben voorwielaandrijving en dus een ongelijke evenwichtsverdeling. Bij een glad wegdek ga je daarmee sneller onderuit.

4) Met elektrische fietsen wordt er meer ingehaald omdat het snelheidsverschil tegenover gewone fietsen groter wordt. Op te smalle fietspaden of fietsstroken kan dat gevaarlijke situaties opleveren.

5) Voor senioren komt daar nog bij dat ze meestal een lagere reactiesnelheid en spierkracht hebben én dat ze bij een val ernstiger letsels oplopen. Als iemand van twintig valt, zal hij misschien schrammen hebben, terwijl dat bij een zeventiger al vlugger een breuk oplevert.

Toch hebben we daarmee niet gezegd dat ouderen dan maar beter de fiets aan de kant laten. Voldoende beweging blijft een belangrijk element om gezond en mobiel te blijven en daar draagt fietsen zeker toe bij.

Maar rekening houden met enkele voorzichtigheidsmaatregelen is wel aangewezen.

Minpunt van de elektrische fiets: het gewicht en moeilijker te hanteren bij stilstand. Zeker met een schouderblessure.
– Frieda
  • Lees ook: waar je moet moet letten als je een elektrische fiets koopt.
Dit artikel verscheen eerst in De Bond van 8 september 2017. De getuigenissen van Linde, Luc, Frieda en Carla kan je daar ook nalezen. Leden van de Gezinsbond krijgen De Bond gratis in de bus. Ook zin in? Word lid en geniet van talloze voordelen!
De Gezinsbond steunt Woensdag Fietsdag, de campagne om van fietsen een gewoonte te maken. Beter voor het milieu, de files én de gezondheid! Doe mee en #gowiththevelo

 

Ik wil meer… 

Gepubliceerd op: 29/09/2017, laatste update op: 11/10/2017

Tags: ,