Geboorterituelen nemen allerlei vormen aan. Suikerbonen, een boom geplant of, zoals in Griekenland, het boze oog bij de baby weghouden. Ook kruiden spelen er een grote rol, zowel bij het opwekken van de bevalling, de geboorte als de periode erna. Sigrid Lapiere ging de Griekse toer op.

Ik keer uit Griekenland terug met een sleutelhanger. Met blauwe draadjes en pareltjes. De pareltjes zijn oogjes. Kleine, blauwe, marmeren oogjes die mij beschermen tegen het kwade oog. Het boze oog krijg je van iemand die een compliment geeft uit jaloezie of afgunst.

Nog steeds in gebruik

Meer dan 70 procent van de Grieken gebruikt het symbool nog steeds op kledij, dragen het als sieraad of hangen het aan een wiegje van een pasgeborene. Blauw is volgens hen de kleur die het boze oog op afstand kan houden. Tegenstrijdig genoeg geloven sommigen ook dat mensen met blauwe ogen de dragers  van het boze oog kunnen zijn.

Of zoals schrijfster Yvette Manessis Corporon het formuleert in De zomer van mijn leven.

‘Hier, doe deze om, dan overkomt je niets,’ zei thea Nitsa, terwijl ze de ketting om Evies nek vastmaakte. Evie keek omlaag. Op haar borst, vlak naast haar hart, hing een blauw oogje van glas. Ze tilde het op om het van dichtbij te kunnen bekijken. ‘To mati’, zei Nitsa. ‘Het oog. Het beschermt je tegen het boze oog. Ftou, ftou, ftou.’ Het leek of Nitsa Evie drie keer bespuugde. Evie densde terug. Ze was nota bene al best dol op thea Nitsa, maar dat was voordat ze begon te spugen. ‘Rustig maar, Evie. (…) Thea Nitsa zorgt ervoor dat je niets overkomt. Het oog beschermt je tegen boze geesten en verwensingen.. Toen je nog een baby was, zat er net zo een op je wieg gespeld.’

Het nut van look


Ook knoflook beschermt volgens de Grieken tegen het kwade oog. Daarom zie je soms hele strengen aan Griekse huizen hangen. Dat is niet het enige gebruik van het kruid: het zou ook weeën opwekken en de bevalling versnellen.

In Griekenland wordt net als elders wel vaker betekenis aan kruiden gegeven. Naast look is ook kaneel populair. Bekijk maar de mooie Griekse film A touch of spice van Tassos Boulmetis waarin de kleine Fanis leert dat mensen door kaneel in elkaars ogen gaan kijken, dat kaneel mild maakt. En kaneel heeft wel meer troeven: net als look en anijs wekt het weeën op en zou het de bevalling doen versnellen.

Helende kruiden

Kippen- en duivenbouillon staat dan weer bekend om helende eigenschappen. Gember, venkel en dadels in warme olijfolie met rozemarijn zouden de kersverse moeder helpen herstellen. Het drinken van bruin bier, palmwijn, ijzerkruid- of venkelthee en het eten van zout, anijs of cassave zou de melkproductie stimuleren.

Grieken houden van kaneel, maar ook van amandelen. Denk maar aan de Griekse variant van het  dessert halva dat je in elke taverna – veelal gratis – aangeboden krijgt. Een eenvoudige combinatie van amandelen, honing, wat bloem en kaneel. En hun doopsuiker, hun koufeta, is uiteraard een suikerboon met een amandel als basis.

Dopen met olijfolie

Griekenland is het land van olijven, en dus ook van olijfolie. En ook dat element komt terug in hun geboorterituelen. Tijdens het doopsel  zegent de priester het water van de doopvont en voegt olijfolie toe. Daarna dompelt hij het kindje drie maal onder in het gezegende water, terwijl hij de gekozen naam van het kind zegt. De priester zegent de baby met olijfolie, die gezegend is door de Patriarch.

De troost van de traditie

Grieken houden aan tradities, aan rituelen. Ze grijpen er bij momenten op een ietwat dramatische manier naar terug, maar putten er ook troost uit. Het zijn gebruiken die generatie op generatie worden doorgegeven. Ook nu nog. En het zijn schitterende verhalen en taferelen om een cultuur te leren kennen en begrijpen.

Hallo Baby expo

Veel meer geboorterituelen uit diverse culturen vind je tijdens de expo HALLO BABY. De expo loopt  tot en met 11 juni 2017 in de prachtige H.-Magdalenakerk, Schaarstraat (Astridpark) in Brugge. Dagelijks van 10u tot 17u. Inkom is gratis. Wie wil kan de expo ook met een gids bezoeken. Dat kost 75 euro per groep, maximum 20 personen per groep.

Meer info op de website van Hallo Baby en de Facebookpagina.
Bronnen

Yvette Manessis Corporon, De zomer van mijn leven, Uitgeverij Luitingh-Sijthoff, Amsterdam, 2014.

Griekse Gids

Lid worden van De Gezinsbond kan hier.

Tags: , , , ,