Voor ouders uit elkaar gaan, zouden verplicht moeten worden om samen een ouderschapsplan op te stellen. Momenteel is dat in ons land niet het geval en dat wil de Gezinsbond veranderen. "Volwassenen kunnen immers altijd ex-partners worden, maar nooit ex-ouders", zegt Manu Keirse, gezinspolitiek secretaris van de Gezinsbond. Of ze nu gehuwd waren of wettelijk of feitelijk samenwonend.

De Gezinsbond steunt al sinds 2011 het idee van een ouderschapsplan. Dat is een akkoord tussen de ouders, waarbij alle belangrijke beslissingen over de kinderen worden vastgelegd, liefst in samenspraak met de kinderen.

Het lijkt zodanig logisch dat die beslissingen over de kinderen bij uit elkaar gaan worden vastgelegd, dat het verbazingwekkend is dat een ouderschapsplan nog niet verplicht is.

Duizenden kinderen

Maar op dit moment is het dat dus niet. In ons land kan de scheiding worden uitgesproken bij ouders zonder dat ze beslist hebben waar de kinderen gaan wonen, hoe vaak ze hun ouders zien of wie hoeveel onderhoudsgeld betaalt. Dat is vragen om problemen.

Met 24.414 scheidingen in 2015, 38.810 verbrekingen van een samenwoningscontract in 2015 en een ongekend aantal relatiebreuken bij feitelijk samenwonenden, zijn duizenden kinderen getroffen. Samen met de kinderen wiens ouders al langer gescheiden zijn, zijn dat véél kinderen.

3 redenen

Wie scheidt met onderlinge toestemming, moet wel een rudimentair ouderschapsplan opstellen, maar dat is niet omvattend genoeg. Bovendien volgt niet elke rechter deze overeenkomst.

Daarom stelt de Gezinsbond voor om het ouderschapsplan te verplichten om drie belangrijke redenen:

  1. Het ouderschapsplan verplicht de ouders om na te denken over beslissingen en compromissen te zoeken waar ze het oneens zijn. Dit kan ruzie en frustratie voorkomen. “Een moment van reflectie om na te denken over hoe ze altijd samen ouder zullen blijven”, aldus Manu Keirse.
  2. Kinderen hebben nood aan structuur en stabiliteit als hun ouders uit elkaar gaan. Het ouderschapsplan kan dat ondersteunen.
  3. Een akkoord dat de ouders zelf hebben bereikt, heeft meer kans tot slagen dan een beslissing die eenzijdig door een rechter werd opgelegd.

Wat moet er in het plan staan?

Een ouderschapsplan zou minstens uit deze 8 elementen moeten bestaan:

– waar het kind zal verblijven en hoe lang (verblijfsregeling)
– afspraken over de dagelijkse zorg en opvoeding (wie gaat naar de dokter, de kapper, …)
– hoe ouders zullen communiceren en informatie uitwisselen (wat gebeurt bij de ene ouder moet de andere ook weten)
– de onderhoudsbijdrage (berekend volgens een objectieve methode, zoals de onderhoudsgeldcalculator)
– afspraken over contact tussen kinderen en grootouders
– wie het gezag heeft over het kind
– wat de mening is van de kinderen, hoe ze zijn betrokken bij het plan (inspraak is niet hetzelfde als laten beslissen!)
– wat de voorwaarden zijn om het plan te wijzigen (de kinderen worden ouder, de situatie verandert al eens)

Voor gehuwden én samenwonenden

Het ouderschapsplan geldt zowel voor gehuwde, wettelijk of feitelijk samenwonende ouder. Afhankelijk van de samenlevingsvorm, verschilt de uitvoering van het ouderschapsplan. Scheiden of uit elkaar gaan zal niet kunnen zonder voorlegging van het plan, maar bij feitelijk samenwonenden kan dat niet afgedwongen worden. Als ouders geen compromis kunnen vinden, moet bemiddeling voorzien worden, bijvoorbeeld door een jeugdadvocaat.

Toch is een verplichting belangrijk omdat dit een mentaliteitswijziging kan teweeg brengen. In Nederland, waar het verplichte ouderschapsplan al bestaat, worden meer ouderschapsplannen opgesteld sinds de wetswijziging. Informeren wordt voor feitelijk samenwonenden cruciaal, door bijvoorbeeld het kinderbijslagfonds.

Ook een Vlaamse Scheidingsambtenaar, zoals kinderrechtencommissaris Bruno Vanobbergen voorstelt, is een goed idee. Die ambtenaar kan koppels die uit elkaar willen gaan de verschillende trajecten tonen en doorverwijzen.

Nog moeilijker?

Zal een verplicht ouderschapsplan een scheiding niet nog moeilijker maken? Dat kan zo lijken in het begin, maar is vooral bedoeld om veel problemen te voorkomen.

“Je hele kindertijd moeten doorbrengen in een conflictueus gezin kan veel erger zijn dan een scheiding van je ouders mee te maken. Als volwassene moet je altijd de vrije keuze hebben om de relatie met de vader of moeder van je kind te beëindigen, maar evengoed moet je onder ogen zien dat je ouderschap zelf nooit eindigt en dat je altijd samen ouder zal blijven”, besluit Manu Keirse.

Tags: , , , , , , ,