Als geen ander weet journalist en schrijver Dirk Musschoot (59) historische onderwerpen uit onze recente geschiedenis tot bij een breed publiek te brengen. De honderdste verjaardag van de Gezinsbond was voor deze rasverteller een uitgelezen kans om ons ‘zijn’ verhaal te brengen over 100 jaar gezinsleven in Vlaanderen.

In die honderd jaar is het Vlaamse gezin helemaal veranderd – van kroostrijk naar kleurrijk, van vrouw aan de haard naar thuisblijfpapa, …  Hoe krijg je dat allemaal naverteld in één boek? We schoven bij de schrijver aan om te horen hoe hij daaraan begon.

100 jaar gezinsleven in een boek

‘Ik had al wat ervaringen met boeken over de geschiedenis van Vlaanderen sinds het begin van de twintigste eeuw’, vertelt Musschoot. ‘Dat tijdsbestek boeit me omdat je nog getuigen vindt. Maar het thema gezinsleven was voor mij wel helemaal nieuw.’

Toch had hij niet de ambitie om een diepgravend wetenschap­pelijk werk te schrijven. ‘Wat ik het liefst doe, is een journalistiek verhaal vertellen waarin je men­sen een gezicht geeft’, legt hij uit.

‘Dan denk ik bijvoorbeeld aan de vele verhalen waarmee mijn tante Jaklien, het geheugen van onze familie, en mijn oude kleuterjuf mij bevoorraad hebben. Juffrouw Mo­nique – want zo noem ik haar nog altijd – bleek zelfs nog een klasfoto te hebben waarop ik als kleuter sta met zo’n sponsen broekje aan. Schitterend toch!’

LEES OOK > Auteur Dirk Musschoot is een speelse opa: ‘Onnozel doen is belangrijk’

Toen geluk nog heel gewoon was

Visionaire kerels

Bij zijn terugblik kon Musschoot natuurlijk niet om de Gezinsbond heen. ‘Wat me bij die geschiedenis van de Gezinsbond zo getroffen heeft, is hoe een aantal denkers en doe­ners van toen hun nek uitgestoken hebben om zich het lot van de grote gezinnen aan te trekken’, vertelt hij.

‘De drie stichters – Lemercier, Fallon en Volckaert, elk met een andere ideologische achtergrond – zagen goed in welke mensonwaardige omstandigheden de kroostrijke gezinnen leefden.’

‘Het was dus niet meer dan logisch dat de Bond der Talrijke Huisgezinnen, de voorloper van de Gezinsbond, eerst de materiële behoeften van gezinnen gelenigd heeft: een dak boven je hoofd hebben, goedkoper met de trein kunnen reizen, het recht op kinderbijslag…

En zie eens hoe visionair die kerels wa­ren! Nog altijd blijven huisvesting, mobiliteit en kinderbijslag (nu het Groeipakket, red.) domeinen die de Gezinsbond terecht met argusogen volgt.

Wie weet er trouwens nog – en dan gaan we tot 1930 terug – dat de Gezinsbond aan de oorsprong ligt van het kindergeld zoals we dat vandaag kennen? Hetzelfde zie je bij de oprichting van een Woningfonds, het latere Vlaams Woningfonds. Sociale woningen blijven toch ontzettend belangrijk voor gezinnen die maar moeilijk aan een betaalbaar huis raken.’

Geruite deken

Als waarnemer van de geschiedenis van het gezinsleven geeft Musschoot ook veel van zichzelf bloot. ‘In het boek dat ik over mijn moe­der schreef, met het verhaal van haar alzheimer, deel ik ook heel wat persoonlijke emoties. Dat deed ik met een zekere schroom, maar ik was aangenaam verrast door de reacties achteraf.’

Zo groeide het idee om ook nu te putten uit zijn eigen levenservaring sinds zijn kindertijd. ‘Uiteindelijk heb ik van die eeuw Vlaams gezins­leven pakweg vijfenvijftig jaar zelf bewust beleefd’, zegt Musschoot.

‘Daarom was het prettig om er wat nostalgie in te verwerken. Dat gaat van alledaagse dingen zoals de Betterfood-koek in de fruitpap of het tafelbier van PiedBoeuf – waar je ook als kind van dronk – tot de geruite deken op de achterbank van de auto.

Airco bestond toen nog niet en in de zomer was die deken heel handig om te verhinderen dat je op het skaileer je billen zou verbranden.’

De zegeltjes van de Bond

Als kind van de jaren ’60 is Dirk Musschoot zelf ook opgegroeid met de Gezinsbond, toen nog de Bond van Grote en van Jonge Gezinnen. ‘Ik herinner me hoe we bij de kruidenier om de hoek altijd naar de ‘zegeltjes van de Bond’ moesten vragen’, vertelt hij.

‘En o wee als we die vergeten waren of als de kruidenier er niet aan gedacht had om ‘de kleine’ die zegeltjes mee te geven. Dan was moeder boos en stuurde ze ons terug naar de winkel…

Als jonge gast gebruikte ik vooral veel de kortingskaart voor het openbaar vervoer, ook toen ik de allereerste keer in Oostende de ferry naar Dover nam. Die korting gold immers eveneens op de veerboot naar Engeland.

Sindsdien laat Engeland me nooit meer los. Ik trek er minstens een paar keer per jaar naartoe, al heeft corona daar dit jaar een stokje voor gestoken.’

Meer info

Toen geluk nog heel gewoon was. Hoe het Vlaamse gezin in honderd jaar helemaal veranderde (Lannoo) is in de Standaard Boekhandel te verkrijgen. Als lid van de Gezinsbond krijg je tien procent korting.

De gezinsbond viert in heel Vlaanderen en Brussel zijn honderdste verjaardag, onder meer met vertelvoorstellingen met Dirk Musschoot in De Pinte, Genk en Aarschot.

Dit artikel verscheen in oktober 2020 in De Bond, het ledenblad van de Gezinsbond. De Bond kan ook bij jou (gratis!) in de bus vallen. Het enige wat je hoeft te doen, is lid worden. Nieuwtjes en activiteiten van de Gezinsbond meevolgen kan ook via Facebook, Twitter en Instagram.

Gepubliceerd op: 07/10/2020, laatste update op: 15/10/2020

Tags: , , ,