De afgelopen maanden werden we verplicht anders te leven. Nu de coronamaatregelen versoepeld én terug verstrengd zijn, kunnen we een voorlopige balans opmaken. Welke uitdagingen zijn er op het vlak van werk en gezin, digitalisering, onderwijs en verkeer en ruimte?

Combinatie telewerk en gezin is een uitdaging

Meer dan zes op tien Belgen werkten tijdens de lockdown grotendeels of volledig thuis. Voordien was dat slechts twee op tien. Met die enorme toename van het telewerk, weliswaar opgelegd door de overheid, maakten we een grote inhaalbeweging. Die is groter dan in een aantal andere Europese landen, zo blijkt uit de eerste onderzoeksresultaten.

Naar alle verwachting zullen ook na de coronacrisis meer mensen sporadisch of regelmatig telewerken. Werknemers hebben kunnen proeven van de voordelen van de tijdswinst door het wegvallen van de pendeltijd en van de vrijere dagindeling. Vaak was dat ook uit noodzaak: er moest ook nog voor de kinderen gezorgd worden.

Werkgevers konden vaststellen wat onderzoek eigenlijk al jaren bevestigt: de meeste telewerkers kloppen meer uren en zijn productiever dan op kantoor, tenminste als ze geen andere zorgtaken hebben. De tijdswinst van de werknemer gaat dus vaak op eigen initiatief naar werktijd.

Na de eerste wittebroodsweken van telewerk werd ook duidelijk dat online vergaderen vermoeiender is en niet altijd een volwaardig alternatief biedt voor fysiek overleg en contact. Voor sommigen liep het overwerk de spuigaten uit omdat ze zichzelf geen grenzen oplegden. En niet iedereen beschikt thuis over aangepast materiaal.

De gulden middenweg vinden, als individu, organisatie en samenleving is nu de uitdaging.

LEES OOK > Dit heeft corona ons geleerd: kraambezoek beperken heeft veel voordelen

Er is nog werk aan de digitale winkel!

2016: de zorgwekkende resultaten van de bevraging van de Gezinsbond over de digitale skills van de Belgen doen ons aan de alarmbel trekken. Gebrek aan digitale vaardigheden blijkt ruim verspreid en diepgeworteld. Sceptici relativeren onze boodschap: de groep digital natives wordt immers elk jaar groter, waardoor het probleem vanzelf zal oplossen.

2020: de coronacrisis schudt de wereld door elkaar. Ook digitaal stelt dit de zaken weer op scherp. De digitale kloof blijkt verre van gedicht, ook bij kinderen en jongeren.

Afstandsonderwijs is voor sommigen een zegen, voor anderen een reden om af te haken. Het is niet vanzelfsprekend om elk gezin te voorzien van een performante computer, én een stabiele internetverbinding én de nodige ondersteuning als het niet lukt. Snel laptops uitdelen is een nobel initiatief, maar slechts een stukje van de oplossing.

Ook woonzorgcentra botsten op digitale muren in hun poging om de isolatie van ouderen te doorbreken. De lockdown had tot gevolg dat de digitale wereld ineens een versnelling hoger moest schakelen. Gelukkig kon voor talrijke zaken een digitaal alternatief relatief snel worden gevonden.

Onderwijs: pijnpunten en remedies

Hoewel de schoolpoorten lange tijd gesloten bleven, was het allesbehalve rustig op het onderwijsfront. Schoolteams haalden alles uit de kast om eerst de pre-teaching en daarna de klasbubbels te organiseren. Voor ouders en leerlingen was het vaak een hele zoektocht om het afstandsleren en deeltijds schoollopen af te stemmen met werkschema’s en andere gezinszorgen.

Sommige gezinnen vonden een evenwicht, andere kregen geen antwoord op hun vraag naar ondersteuning op het vlak van ICT-­uitrusting en ­vaardigheden, naar noodopvang voor thuisblijvers, of om hulp voor kinderen die thuis moeilijk tot leren kwamen.

LEES OOK > Dit heeft corona ons geleerd: 7 lessen voor het onderwijs

Scholen die een lange traditie kennen in zorg-­ en gelijke kansenbeleid hadden in deze crisis een voorsprong: dankzij een sterke vertrouwensband met gezinnen slaagden ze erin om kwetsbare leerlingen aan boord te houden. In gemeenten waar scholen al langer samenwerken met organisaties uit de buurt, vonden leerlingen opvang die rust bracht in het gezin, en speel-­ en ontwikkelingskansen waar alle kinderen recht op hebben.

Hoewel kinderen niet de motor van deze pandemie blijken te zijn, werden hun behoeften lange tijd genegeerd. Het recht op onderwijs, ontmoeting en spel kwam zo ernstig in het gedrang.

Hoog tijd om dit naar waarde te schatten en alles in te zetten om de schoolpoorten in september maximaal open te zetten voor alle leerlingen.

Twee zijden van dezelfde munt: verkeer en ruimte

Tijdens de coronamaatregelen werd de auto gereduceerd tot een vervoersmiddel voor noodzakelijke verplaatsingen. Het effect op het weggebruik was enorm. Gezinnen kozen massaal voor verplaatsingen te voet of met de fiets: als ontspanning, als contactmoment of voor lokale boodschappen.

Meteen bleek de openbare ruimte niet aangepast aan deze verschuiving in vervoersmiddelen. De trottoirs zijn te smal om op voldoende afstand te kruisen, fietspaden kunnen de hogere verkeersstromen niet aan. En voor kinderen is de openbare ruimte onvoldoende leesbaar.

LEES OOK > Coronalessen: meer publieke én groene ruimte voor kinderen graag!

In de steden bleken de problemen extra uitvergroot, omdat parken en groenzones er beperkt zijn, en niet gebruikt mochten worden als alternatief voor een eigen tuin. Na de lockdown gaf de overheid bovendien de verkeerde boodschap om weer voor de eigen wagen te kiezen en het openbaar vervoer niet te overbelasten.

Het belang van een goed ingerichte, uitnodigende en veilige openbare ruimte kan niet worden overschat. Daarom is voor elk woonproject een verkeerstoets nodig.

Zoals een betere toegankelijkheid tot trein, tram of bus voor mensen met een beperking en reizigers met een vouwfiets of buggy. Vervoersarmoede is geen optie! Er is behoefte aan een transitie in het verkeer, waarbij alle vervoersmiddelen aandacht krijgen. Met aandacht voor kinderen, zodat ook zij weer opgelucht kunnen ademhalen.

Dit artikel verscheen in augustus 2020 in De Bond, het ledenblad van de Gezinsbond. De Bond kan ook bij jou (gratis!) in de bus vallen. Het enige wat je hoeft te doen, is lid worden. Nieuwtjes en activiteiten van de Gezinsbond meevolgen kan ook via Facebook, Twitter en Instagram.

Gepubliceerd op: 12/08/2020, laatste update op: 13/08/2020

Tags: