België is een van de weinige Europese landen die het verbod op geweld in de opvoeding – vaak onterecht omschreven als de ‘pedagogische tik’ – nog niet in een wet gegoten hebben. Samen met onder meer het Kinderrechtencommissariaat is de Gezinsbond een groot voorstander om zogenaamd ‘klein geweld’ te bannen. Op dit moment liggen daarover twee wetsvoorstellen op tafel.

Pedagogische tik

De Gezinsbond vraagt een duidelijk verbod op geweld in de opvoeding. België hinkt hier achterop en hoort samen met Tsjechië en Italië bij de laatste drie EU-landen die nog geen specifieke wetgeving hierover hebben. Ons land werd hiervoor al herhaaldelijk terechtgewezen door de Raad van Europa en het VN-Comité voor de Rechten van het Kind. Momenteel liggen er twee wetsvoorstellen tot wijziging van het burgerlijk wetboek (CD&V en Vooruit) ter bespreking in de Kamer Justitie.

Een gevoelig thema, want het debat over geweld in de opvoeding verschuift al snel naar een discussie over ‘de pedagogische tik’. Onderzoek toont duidelijk aan dat geweld in de opvoeding, hoe ‘klein’ ook, heel wat schadelijke gevolgen kan hebben voor kinderen en dus moeilijk ‘pedagogisch’ genoemd kan worden.

Kinderen die fysiek of psychisch mishandeld worden, gehoorzamen uit angst, niet omdat ze begrijpen waarom iets niet mag. Bovendien leren ze van jongs af aan dat geweld een aanvaardbaar middel is om iets te bereiken. Opvoeders slaan vaak uit onmacht of omdat ze zelf zo zijn grootgebracht. Wanneer slaan een vanzelfsprekend opvoedingsmiddel wordt, is het risico groot dat dit geweld bij woede-uitbarstingen escaleert.

LEES OOK > Wat als je als ouders elk een andere opvoedingsstijl hebt?

Verbod op geweld in de opvoeding

In ons land vindt meer dan één op vijf het gebruik van fysieke straffen aanvaardbaar, bij mensen die zelf lijfstraffen kregen als kind is dit meer dan de helft. Wetgeving, zonder strafrechtelijke vervolging van ouders, kan hier een duidelijk signaal zijn.

De voorstellen die op tafel liggen, willen een wijziging in het burgerlijk wetboek, niet het strafwetboek. Het is dus eerder een symbolische wetgeving, die niet bedoeld is om ouders te straffen die in hun onmacht hun zelfbeheersing verliezen maar om het recht op fysieke en psychische integriteit van kinderen te garanderen.

Een duidelijk verbod op geweld in de opvoeding kan een mentaliteitswijziging teweegbrengen. In landen waar er wel een ondubbelzinnige wetgeving is, daalt de publieke goedkeuring van fysieke straffen gevoelig. Bovendien wordt er ook daadwerkelijk minder geweld in de opvoeding gebruikt.

Daarom moet dergelijke wetgeving voor de Gezinsbond samengaan met een brede maatschappelijke bewustmaking en met een laagdrempelig aanbod opvoedingsondersteuning met tips over geweldloos grenzen stellen. Het doel is immers kinderen laten opgroeien in een warm nest én ouders hierin ondersteunen.

Samen verantwoordelijk

Procureur des Konings Ine Van Wymersch begrijpt de zin van zo’n wetgevend initiatief toe, al maakt ze ook enkele kanttekeningen. ‘We hebben vandaag wel al genoeg juridische instrumenten om op dit terrein aan handhaving te doen’, weet Van Wymersch. ‘Op zich is een extra wet dus niet nodig. Ik geloof ook dat zo’n wet over klein geweld niet tot meer dossiers bij het parket zal leiden. Uiteindelijk moeten mensen nog altijd aangifte doen.

Tegelijk begrijp ik de reactie van overjuridiseren als je op die manier te sterk ingrijpt in het persoonlijke leven van gezinnen. Toch vind ik ook dat de wetgever daarmee duidelijk aangeeft dat een kind een fysieke en psychische integriteit heeft waar je niet aan raakt. Dat is ook een krachtig signaal naar de omgeving.

Als je bijvoorbeeld in de supermarkt ziet dat iemand zijn kind een serieus pak slaag geeft, zou de reflex moeten zijn om daar niet zomaar aan voorbij te lopen. Maar binnen justitie stellen we keer op keer vast – en dan heb ik het wel over echt schrijnende situaties – hoeveel mensen op de hoogte waren, maar toch niet ingrepen. Dat heeft met een gebrek aan burgerzin te maken of met angst.

Vaak zijn mensen gewoon te bang om te reageren, want het vergt moed om zoiets naar buiten te brengen. Wanneer we dus als samenleving zeggen ook klein geweld niet te aanvaarden én daar een juridisch kader voor hebben, voelen we ons samen verantwoordelijk. Dat zorgt er misschien voor dat meer mensen aan de alarmbel gaan trekken wanneer ze iets in hun omgeving opmerken. De boodschap is dan: “Als je niet wegkijkt, gaan we je volop ondersteunen.”‘

Volg de Gezinsbond ook op FacebookTwitter en Instagram om op de hoogte te blijven van nieuwtjes en activiteiten. Lid worden van de Gezinsbond kan hier.

Gepubliceerd op: 09/02/2017, laatste update op: 22/03/2022

Tags: , , , , ,