Na een week aankondigen en een middag vergaderen op hoog niveau komt de federale regering met haar versie van een basispakket energie. Een oplossing die gezinnen weer even wat ademruimte moet geven in deze tijd van hallucinante energieprijzen. De energiemaatregelen vormen nog geen basispakket, vindt de Gezinsbond.

Oorlog in Oekraïne

De oorlog in Oekraïne heeft een enorme impact op de energieprijzen. Rechtstreeks voor gas en stookolie, onrechtstreeks ook voor elektriciteit. Ook de energievraag heeft een grote invloed op de marktprijzen. De verplichte vulling van de noodvoorraden gas in Europa dreef de prijzen sterk omhoog. Dat was verantwoord, want we hebben die voorraden nodig. Nu de nodige vullingsgraad bereikt is, daalt de vraag en zien we de energieprijzen weer dalen.

Besparen op luxe of op basisbehoeftes?

Ook gezinnen hebben een effect op de energievraag door hun verbruik te laten zakken. De hoge energieprijzen dwingen hen daar ook toe. Een deel van ons verbruik kunnen we klasseren als luxe. Moeten we met de auto naar de bakker, of kan dat ook met de fiets? Hebben we die tweede koelkast echt nodig om drank koud te houden? Kan wifi in de woonkamer volstaan, of is het echt nodig om overal extra wifipunten op te hangen?

Een deel van het verbruik is nonchalance. Wie heeft zijn verwarming op het hoogste rendement afgesteld? Wie laat nooit het licht onnodig branden? Maandelijks de autobanden oppompen, wie doet dat? Maar met de huidige energieprijzen zijn gezinnen met een lager inkomen verplicht te besparen op hun basisbehoeftes. Koud wassen, de verwarming uitzetten, soms dagen achter elkaar. De diepvriezer leegeten en uitschakelen…

De regering tracht de gestegen energieprijzen te compenseren met een energiecheque in november en december. Dat is geen basishoeveelheid betaalbare energie volgens de definitie van de Gezinsbond. Een energiecheque zet niet aan tot spaarzaam omspringen met energie. Het doet de vraag dus niet dalen. Bovendien gaat het om een tijdelijke ingreep. De angst voor de energiefactuur blijft. Wat zal er gebeuren in januari, februari?

LEES OOK > Op zoek naar de energievreters in je huis

Basishoeveelheid energie

Een echte basishoeveelheid energie staat duidelijk onderscheiden op de factuur. Het vormt het eerste deel van het verbruik. De maximum hoeveelheid hangt af van het aantal inwoners, en je betaalt een gereglementeerde maximumprijs per kilowattuur. Verbruik je meer? Dan staat ook dat luxeverbruik duidelijk onderscheiden op de factuur. Je betaalt hiervoor de contractprijs.

De basishoeveelheid moet correct bepaald worden. Is ze te laag, dan dekt ze niet de behoefte om menswaardig te leven. Gezinnen geraken in overlevingsmodus en sociaal isolement. Maar een basishoeveelheid mag ook niet te hoog liggen. Het moet aanzetten tot zuinig omspringen met energie. Prikkelen om toe te komen met de basishoeveelheid. Voor de waterfactuur is er al een verschil tussen het basisverbruik en het comforttarief. Dat stimuleert bewustwording en geeft aan wanneer je onnodig veel verbruikt.

Volgens berekeningen van de Gezinsbond heeft de eerste persoon in een gezin jaarlijks minstens 7.850 kilowattuur nodig om menswaardig te leven. Per bijkomend gezinslid komt daar 2.500 kWh bij. Voor een gezin van 3 personen zit je dan aan 12.850 kWh. Het gemiddeld gebruik ligt momenteel op 20.000 kWh per jaar. (De berekeningen zijn een bestudeerde voorzet. De overheid is in staat om fijnmaziger onderzoek te voeren naar de concrete hoeveelheid energie per persoon.)

De basishoeveelheid moet ook betaalbaar zijn. Gezinnen hebben nood aan zekerheid over hun facturen. De energieleveranciers bieden geen vaste energiecontracten meer aan. Maar door de wild schommelende prijzen op de energiemarkten, storten de variabele contracten de gezinnen in onzekerheid. Een stabiele energieprijs voor een basishoeveelheid energie kan rust brengen.

Ontzorgen van gezinnen

In armoedeonderzoek wordt aangenomen dat een gezin maximaal 40 procent van het beschikbare inkomen mag uitgeven aan totale woonkosten: 30% aan de woning zelf (huurprijs of afbetaling hypotheek). We kunnen dus stellen dat het basispakket energie nooit meer mag kosten dan 10% van het leefloon. In dat geval moeten we een plafond instellen van 17 eurocent per kilowattuur voor het basispakket. Dat staat in schril contrast met de huidige variabele prijzen: rond 35 c€/kWh voor gas, en 90 c€/kWh voor elektriciteit.

Tot slot: een basishoeveelheid energie is een begin. Elk gezin moet ook de kans krijgen om zijn verbruik terug te dringen tot dat basisverbruik, als ze dat willen.

De Gezinsbond vraagt aan de Vlaamse overheid om dit voor iedereen mogelijk te maken. Maak isolatie en zuinige toestellen haalbaar voor elk gezin. Ook voor huurders, ook voor gezinnen die geen extra lening aankunnen. Wacht niet langer tot die gezinnen zelf uitzoeken waar ze recht op hebben, ze hebben andere zorgen aan hun hoofd. Ga naar ze toe, bel aan en bied hulp om de woning aan te pakken, zowel financieel als praktisch. Ontzorgen is een kunst. Meer over het standpunt van de Gezinsbond kan je hier nalezen.

LEES OOK > Energiezuinig renoveren: waar vind ik informatie en hulp?

Volg de Gezinsbond ook op FacebookTwitter en Instagram om op de hoogte te blijven van nieuwtjes en activiteiten. Lid worden van de Gezinsbond kan hier.

Gepubliceerd op: 19/09/2022, laatste update op: 03/10/2022

Tags: , , , , ,