Nu iedereen verplicht in zijn kot zit, beseffen we hoe hard we mekaar nodig hebben. Zeker wanneer iemand komt te overlijden, willen we er zijn voor elkaar. Maar dat kan nu niet. Afscheid nemen verloopt door de coronacrisis in zeer intieme kring en dan nog moeten familieleden afstand houden van elkaar. Hoe kan je dan wel met dit verlies omgaan? We gingen te rade bij ritueelbegeleider Caroline Meerschaert en rouwcoach Gerda Devos.

Een luisterend oor

Afscheid nemen is al zo moeilijk, maar hoe kunnen we in tijden van corona toch nog ‘aanwezig’ zijn? Hoe kunnen we verbondenheid en steun voelen en doorgeven aan elkaar?

Ook al ben je fysiek niet nabij, je steun kan meer dan ooit deugd doen voor de persoon die rouwt. Pak je telefoon en bel, ook als je niet weet wat te zeggen. Jouw luisterend oor is echt zo belangrijk in deze moeilijke periode.

Een plechtigheid samenstellen

Wanneer er iemand in de familie overlijdt, dan stel je normaal een plechtigheid samen met vrienden en familieleden en je zoekt naar woorden die uitdrukking geven aan je verdriet en je dankbaarheid.

Je zoekt naar foto’s en muziek die warme herinneringen boven halen. Die zoektocht helpt je dicht bij de overledene te komen, bij wat hij of zij voor jou heeft betekend. Het helpt je bij die eerste voorzichtige stap naar afscheid nemen.

Ook al kan de openbare plechtigheid door de coronamaatregelen (nog) niet doorgaan, stel ze toch samen. Dit voorbereidend werk brengt jou, je familie en vrienden dichter bij elkaar, en bij de dierbare persoon die je nu mist.

Je kan de plechtigheid in intieme kring houden, of de voorbereiding bewaren voor een latere herdenkingsviering, waarbij alle mensen die je er graag bij wilt aanwezig kunnen zijn.

Je kan alles ook digitaal doorsturen naar alle betrokkenen onder de vorm van een tekst, een audio- of een video-opname. Vraag hiervoor hulp aan je uitvaartondernemer of ritueelbegeleider. Met de huidige technologie is heel wat mogelijk.

LEES OOK > Boeken om kinderen te leren omgaan met de dood

Kleine rituelen om ‘samenzijn’ te versterken

Kleine rituele handelingen kunnen helpen om het gevoel van ‘samenzijn’ te versterken. Je kan aanwezige familieleden vragen om theelichtjes mee te brengen – één voor zichzelf, en één voor de familieleden die er niet bij kunnen zijn – in een eigen houdertje en met een eigen aansteker.

Tijdens de plechtigheid kan ieder zijn of haar kaarsje(s) aansteken, als teken van verbondenheid met elkaar én met de overledene. Of je kan vragen om een voorwerp mee te brengen dat hen doet denken aan de overledene, of een bloem waarmee jullie samen één boeket vormen.

Laat de andere familie en vrienden weten wanneer de intieme plechtigheid zal doorgaan. Zij kunnen op dat moment – in gedachten – bij jullie zijn en zelf een kaarsje aansteken, een voorwerp uitzoeken, een bloem of een tak uit de natuur naar binnen halen, zodat ze zich toch een klein beetje nabij voelen.

Je kan er ook voor kiezen om een tekening, een boetseerwerk of een andere creatie te maken. Vertrouw op wat je hart je ingeeft, iets dat klopt voor jou nu. Deel je schrijfsels of creaties aan de hand van foto’s, e-mail, … met je familieleden of naaste vrienden. Inspireer elkaar.

Wil je later nog een herdenking organiseren dan kan je nu al aan je familie en vrienden vragen om hun herinneringen en brieven naar je door te sturen. Ze zullen je troost en steun geven en zo verzamel je materiaal om straks die herdenking mee samen te stellen.

Wat ook kan helpen is een dagboek bijhouden, voor jezelf of om later met je naasten te delen. Een terugblik van hoe jij het afscheid in die bevreemdende coronatijd hebt beleefd.

LEES OOK > Rituelen en symbolen die kunnen helpen bij het verlies van een baby

Rust vinden in de natuur

Ter compensatie van de ontbrekende koffietafel kun je misschien rust vinden in de natuur – in je tuin of tijdens een wandeling in een parkje in de buurt. Is er iets dat jouw aandacht trekt? Bekijk het aandachtig. En vraag je af wat het kan betekenen, met betrekking tot hoe jij je nu voelt.

Misschien zijn er wel meerdere elementen die je opvallen. Wat vertellen die? Neem ze eventueel mee naar huis en maak er een stilleven van. Laat dit jou verder inspireren. Kan je het niet naar huis meenemen? Maak er dan een foto van. Zo kan je er regelmatig naar terugkijken.

Eventueel kun je een collage maken van verschillende foto’s. Vraag je af wat de verschillende beelden jou vertellen. Deze oefening in de natuur kan je alleen doen, samen (met 1,5 meter afstand), en/of onder begeleiding van een ervaren rouwcoach.

LEES OOK > De coronacolumn van Peter Theunynck

Persoonlijke audio- of video-opname

Omring je deze dagen met schoonheid die je kan vinden in de natuur, maar ook thuis.  In muziek, beeldende kunst, teksten en poëzie.

Heb je een naaste die stervende is en waar je niet meer bij kan? Maak een audio-opname met muziek waarvan je weet dat hij of zij ervan houdt. Voeg er eventueel geluidsopnames bij van jezelf, de kinderen of kleinkinderen. Laat je zeker helpen door familie, vrienden, een uitvaartondernemer of ritueelbegeleider.

Dit kun je trouwens ook doen voor elk familielid of vriend die nu in het ziekenhuis ligt: vraag vrienden en familie met een audiobericht een plaatje aan te vragen; monteer deze berichten samen met de muziek en maak een persoonlijke afspeellijst die enorm opbeurend zal werken. Ondanks de afstand ben je zo toch even heel dichtbij.

BELUISTER OOK > De podcast over afscheid nemen van Manu Keirse en Yvonne Denier

Meer artikels over je gezinsleven tijdens de coronacrisis kan je hier terugvinden.

Volg de Gezinsbond ook op Facebook, Twitter en Instagram om op de hoogte te blijven van nieuwtjes en activiteiten.

Gepubliceerd op: 09/04/2020, laatste update op: 30/10/2020

Tags: ,