Ook dit corona-najaar is er veel begrip voor de maatregelen. Maar de ongerustheid is wel groter geworden. Dat blijkt uit de enquête die de Gezinsbond, in samenwerking met onderzoeksexperts Indiville en Bpact, in oktober afnam bij meer dan 6000 mensen.

Derde corona-enquête

Tussen 15 en 22 oktober vroegen we voor een derde keer aan de gezinnen hoe het met hen gaat in deze lastige tijden. Bij de lancering van de enquête golden de regels van 9 oktober: een beperking van de nauwe contacten tot maximum drie per maand. Op 19 oktober werd dat verstrengd tot één nauw contact.

De bevraging was wel afgerond voor de nieuwe ‘lockdown’ in voege ging op 2 november. De resultaten zeggen dus niks over het effect van die ingrijpende maatregelen.

LEES OOK > Redenen om naar buiten te gaan in donkere coronadagen

Begrip en ongerustheid

Uit de enquête blijkt dat veel mensen hun nauwe contacten met vrienden en familie dit corona-najaar sterk beperken. Dat de overheid die beperking oplegt, is slechts voor 1 op de 5 een belangrijke reden. We zijn echt intrinsiek gemotiveerd: we willen onszelf en onze vrienden en familie beschermen.

De bereidheid om de regels te volgen is dus groot. Maar er is ook veel ongerustheid, meer zelfs dan in de lockdown van maart.

Op de vraag ‘Hoe ongerust voel je je momenteel?’ gaf 48% zichzelf toen een score van 7 of meer op 10. Dat cijfer daalde eind april tot 40%, maar nu is het weer gestegen tot 53%.

‘Er is veel druk, vaak ongerustheid, hoe hard we ook opletten. Nood aan vrienden en familie zien, maar weten dat het niet kan. Heel veel afwegen. Veel vragen van de kinderen, nog steeds’ – vrouw, 33 jaar

Grootouders en kleinkinderen

Zoals je zou verwachten, hebben heel wat tieners nu minder contact met hun grootouders dan voor de coronacrisis. Ook 8 op de 10 kinderen jonger dan 12 zien oma en opa dit corona-najaar minder vaak in levende lijve.

De belangrijkste reden hiervoor is dat gezinnen de grootouders willen beschermen. Ook veel grootouders geven aan dat ze daarom hun kleinkinderen zelf minder vaak willen zien.

Een op de 3 geeft aan bang te zijn voor besmettingsgevaar. Anderzijds zeggen evenveel van hen dat het de ouders zijn die aansturen op minder contact.

‘Het is beangstigend dat je zonder te weten of je ziek bent, iemand anders kan besmetten die er misschien zwaardere gevolgen van zal hebben’ – man, 49 jaar

Toch blijven veel grootouders ook in het corona-najaar een (beperkte) rol spelen in de opvang van de kleinkinderen, en heeft meer dan de helft van hen in de twee weken voor de bevraging nog meerdere keren contact gehad met een kleinkind jonger dan 12.

Met tieners is het contact sterker afgenomen. Zeker de band met jongeren zal dus na corona terug versterkt moeten worden.

LEES OOK > 10 leuke dingen om als gezin te doen in de herfst

Generatieconflict?

Veel mensen maken zich trouwens zorgen over de kinderen en jongeren. Die moeten het al veel te lang stellen zonder de onbeteugelde, zorgeloze contacten met leeftijdsgenoten die zo bepalend zijn voor hun vorming. Bovendien worden jongeren, ook in de media, vaak met de vinger gewezen.

De psychosociale impact daarvan kunnen we maar moeilijk inschatten. Nu we opnieuw in lockdown zitten, moeten we echt inzetten op verbinding tussen generaties. We moeten zorgen dat jongeren zich gehoord en begrepen voelen, en dat oudere generaties kunnen vertrouwen op de inzet van de jongeren.

Niet meer massaal digitaal

Een opmerkelijke bevinding: voor de helft van de respondenten is digitale communicatie met vrienden en familie dit corona-najaar minder belangrijk dan in het voorjaar.

Een duidelijke verklaring is daar niet voor te vinden. Hebben mensen toch meer contacten dan wettelijk toegelaten? Of zit het scherm de warme contacten te veel in de weg? Of is het ‘nieuwe’ er gewoon af?

In 60% van de gezinnen is digitale communicatie bovendien niet goed ingeburgerd, en 1 op de 10 heeft omwille van corona nieuw computermateriaal moeten aankopen. Dat betekent dat heel wat gezinnen meer ondersteuning nodig hebben om de stap naar digitale communicatie vlot te kunnen zetten.

Teruggeplooid

Noodgedwongen blijft onze sociale agenda behoorlijk leeg, en zijn ouders en kinderen vooral samen thuis. Het leven vertraagt en er is meer tijd voor elkaar.

Voor sommige gezinnen is dat een welkome verrassing, een verademing zelfs. Maar corona brengt onvermijdelijk ook extra spanningen in huis. Velen voelen de stress door het gebrek aan tijd en ruimte voor zichzelf.

‘Door de weinige sociale contacten buitenshuis zitten we met vijf op elkaars lip, en dat zorgt vaak voor ruzie.’ – vrouw, 46 jaar

In sommige gezinnen eist dat een zware tol. In een bevraging als deze komt het niet aan de oppervlakte, maar organisaties zoals Awel en het Kinderrechtencommissariaat waarschuwen al van bij het begin van de coronacrisis voor fysiek en psychisch geweld in gezinnen.

LEES OOK > Corona leerde me hoe belangrijk het is om grenzen te (h)erkennen

Corona-najaar

De angst voor besmetting, de spanningen binnenskamers, de familiebanden die verwateren, de stress, het gemis aan fysiek contact en de eenzaamheid: het weegt op het mentale welbevinden.

Ook begin november blijven de cijfers van de besmettingen, ziekenhuisopnames en overlijdens stijgen. De ongerustheid is dus hoogst waarschijnlijk nog toegenomen. De meeste mensen gaan er trouwens al van uit dat we kerst dit jaar helemaal anders zullen vieren – waarschijnlijk zonder familiefeest.

‘Ik voel me een beetje veroordeeld tot de ‘enkelband’ … zonder een misdaad te hebben begaan.’ – opa, 62 jaar

Donkere dagen

Daarbij komt nog dat het na een zonnig voorjaar en een warme zomer nu herfst is geworden: donker, koud en regenachtig. Voor 1 op de 4 respondenten lijkt het daardoor minder evident om buiten met anderen af te spreken. Zo’n 40% heeft thuis trouwens geen geschikte buitenruimte waar ze mensen kunnen ontvangen.

Het risico op besmetting is buiten veel lager dan binnenshuis. We pleiten er dan ook voor om parken en speeltuinen steeds open te houden. De bereidheid om duidelijke en onderbouwde maatregelen na te leven is groot, dus met de juiste regels moeten we iedereen die ontmoetingsruimte kunnen blijven gunnen.

Sociaal contact is absoluut onontbeerlijk. Het lijkt erop dat de regering dat ook begrepen heeft.

LEES OOK > Waarom knuffelen voor kinderen zo belangrijk is

Over de corona-enquête

De corona-enquête is een initiatief van de Gezinsbond in samenwerking met onderzoeksexperts Indiville en Bpact.

Tussen 15 en 22 oktober hebben in totaal 6108 mensen de bevraging ingevuld. Dat is een pak meer dan bij de bevraging van eind maart (2355) en die van eind april (3592). De gemiddelde respondent is vrouw (78%), hoger geschoold (74%) en heeft thuiswonende kinderen (70%). Grootouders zijn goed voor 30% van de respondenten.

Meer artikels over je gezinsleven tijdens de coronacrisis kan je hier terugvinden. Nood aan een babbel? Bel Tele-Onthaal op het anonieme en gratis nummer 106, 24h/7d, of chat via tele-onthaal.be. Jongeren kunnen ook terecht bij Awel. Lees ook de tips van de Vlaamse Vereniging van Klinisch Psychologen om jezelf mentaal gezond te houden.

Volg de Gezinsbond ook op Facebook, Twitter en Instagram om op de hoogte te blijven van nieuwtjes en activiteiten.

Gepubliceerd op: 06/11/2020, laatste update op: 01/12/2020

Tags: , ,