Veel jongeren hebben het lastig met de huidige situatie. Is de impact van de coronacrisis op hen groter dan op volwassenen? Belemmeren de maatregelen hun ontwikkeling? En hoe zwaar weegt het gemis aan contact met leeftijdsgenoten door? We klopten met onze bezorgdheden aan bij ontwikkelingspsycholoog Bart Soenens van UGent.

LEES OOK > Bart Soenens over de impact van corona op kinderen: ‘Het gemis begint vanaf de lagere school’

De impact van de coronacrisis op kinderen en jongeren op langere termijn? Dat valt moeilijk te voorspellen, zegt Bart Soenens. ‘We hebben dit immers nog nooit meegemaakt.’ Maar dat het voor de jeugd zwaarder weegt dan voor volwassenen, dat staat voor hem wel vast.

‘Sommige volwassenen beweren dat het voor ons allemaal zwaar is, en dat jongeren gewoon geduld moeten oefenen zoals iedereen. Dat getuigt van weinig voeling met wat het betekent jong en volop in beweging te zijn.’

Levenspad verkennen

‘Ontwikkelingspsycholo­gisch gezien klopt het gewoon niet dat we allemaal op dezelfde manier getroffen worden door de coronacrisis.

Volwassenen hebben hun levens­pad al uitgestippeld. Ze hebben de kansen om te ontdekken en te ontwikkelen al gekregen.

Voor kinderen en vooral jongeren is het lastiger. Bovendien is de beleving van tijd anders op die leeftijd. Dan is een jaar zeer lang en valt alles wat ze nu missen veel zwaarder.’

Zorg voor kwetsbaren

Blijvende gevolgen zal deze periode volgens Bart Soe­nens voor de meeste jongeren niet hebben. ‘Bij men­sen is er geen “kritische periode” om iets te leren, zoals bij dieren’, zegt hij. ‘Als dieren het niet op het juiste moment leren, lukt het achteraf niet meer. Zo strikt is het bij mensen niet.’

‘Er zijn wel gevoelige periodes’, legt hij uit. ‘Dan ben je er klaar voor om iets nieuws bij te leren en sta je extra open voor bepaalde ervaringen. Maar voor de overgrote meerderheid van de jongeren zal het leven na corona stimulerend genoeg zijn om de achterstand in te halen.

Tot zolang moeten we wat meer begrip hebben en bij de keuze voor versoepelingen rekening houden met hen. We moeten ons wel bekommeren om de jongeren die in de coronaperiode afgleden naar ernstige verslaving of depressie.

Dat zijn littekens die een blijvende kwetsbaarheid geven. Voor die jongeren moeten we alert zijn, en steun en begeleiding voorzien.’

LEES OOK > Dit heeft corona ons geleerd: 7 lessen voor het onderwijs

It takes a village

De algemene opvoedingswijsheid ‘er is een dorp nodig om een kind op te voeden’ kan door de crisis veel minder toegepast worden. Gezinnen worden op zichzelf teruggeworpen, ze moeten in de bubbel blijven.

‘Voor kinderen die het thuis moeilijker hebben zijn school of (gezinnen van) vrienden waar ze zich wel goed en begrepen voelen des te belangrijk. Zij missen die compenserende omgevingen nu het meest’, weet Soenens.

‘Voor ouders drogen het sociaal netwerk en de hulpbronnen bij de opvoeding wat op. De eigen ouders horen tot de risicogroep en kunnen niet bijspringen voor opvang. En je kunt de kinderen niet bij een ander gezin laten spelen wat zuurstof kan geven. Het risico op parentale burn-out is nu groter. Daar moeten we als samenleving aandacht voor hebben.’

Herwaardering van ‘mee-opvoeders’

‘Scholen, jeugdbewegingen en andere “mee-opvoedende” omgevingen creëren een speel- en leerplek voor kinderen, en adempauzes voor ouders. Dat besef is nu wel gegroeid. Wie had kunnen vermoeden dat kinderen school zo zouden missen?

Hopelijk blijft de waardering voor de contexten waar we ons als jongere en volwassene in kunnen begeven ook na de crisis hangen. En worden we wat milder als het daar niet altijd perfect loopt. Omdat we ons herinneren hoezeer we ze misten toen ze hun rol niet konden spelen.’

Meer artikels over de impact van de coronacrisis op kinderen vind je in ons dossier over je gezinsleven tijdens de coronacrisis.

Dit artikel verscheen in mei 2021 in De Bond, het ledenblad van de Gezinsbond. De Bond kan ook bij jou (gratis!) in de bus vallen. Het enige wat je hoeft te doen, is lid worden. Nieuwtjes en activiteiten van de Gezinsbond meevolgen kan ook via FacebookTwitter en Instagram.

Gepubliceerd op: 11/05/2021

Tags: ,