Niets is nog zoals het was. COVID-19 heeft ons leven in 2020 helemaal overhoop gegooid. Door de maatregelen zitten we noodgedwongen vaker thuis, met z’n allen. Al het zekere is plots onzeker geworden, en de stress loopt hoog op, zowel bij ouders als bij kinderen. Die spanning en onrust bij kinderen: wat kun je ertegen doen?

Impact

Een gewone dag in het leven van een gewoon gezin? Die ziet er vandaag vaak allesbehalve gewoon uit. Tel daar nog de grote bezorgdheid over het virus bij en de vraag wanneer het nu allemaal weer – wel ja – gewoon zal worden en daar is het: paniek. Bij groot en klein.

Dat de coronacrisis veel teweeg brengt bij die kleintjes, merkte ook Steven Gielis, lector Orthopedagogie bij AP Hogeschool en de bezieler van ZITDAZO, een community die ouders samenbrengt en laat groeien rond verschillende thema’s.

‘De impact op jonge kinderen situeert zich op drie niveaus’, legt hij uit: het eigen welbevinden, de schoolsituatie en de kwetsbaarheid van het gezin.

LEES OOK > Hoe red je het als ouder in coronatijd?

Lockdownstress

‘Een eerste groep van effecten heeft te maken met de rechtstreekse impact op het welbevinden: voelt het kind zich goed?’ vertelt Gielis.

‘Lockdownmaatregelen lokken hogere stressscores uit bij kinderen, zo blijkt uit internationaal onderzoek. Kinderen voelen zich vaker angstig, verward, geïsoleerd, eenzaam en weggetrokken uit hun structuur. Beschermende factoren zoals een stabiele thuissituatie zijn dan belangrijk.’

Stress op school en thuis

Ook in de sfeer van het onderwijs veroorzaakt corona spanning en onrust bij kinderen. ‘Door de tijdelijke sluiting van de scholen is er een leerachterstand. Het zelfvertrouwen van kinderen vermindert, en de faalangst neemt toe’, aldus Gielis.

‘Een derde groep van effecten heeft te maken met de gezinnen waar kinderen in opgroeien. We zien een disproportioneel effect dat erger is voor kwetsbare kinderen. Kwetsbare gezinnen lopen meer risico om nog kwetsbaarder te worden.

Jonge kinderen betalen hiervoor ook de rekening. We denken aan gevolgen van tijdelijke economische werkloosheid, piekeren over financiën en angst voor ziekte en ontslag maar ook toenemende verwaarlozing, kindermisbruik en mishandeling.’

LEES OOK > De eerste keer naar school of naar de opvang tijdens corona

Gedrag van je kind

Veel ouders zijn terecht bezorgd over de gevolgen van deze crisis, voor zichzelf maar ook en vooral voor hun kinderen. Maar hoe jonger het kind, hoe minder groot de effecten, stelt Gielis.

‘Kleine kinderen kennen het vroege normaal (waar we bijvoorbeeld geen mondmaskers droegen) niet zo goed als kinderen en jongeren die het al jaren gewend zijn op een andere manier te leven. Zij zullen doorgaans goed reageren op veranderingen, al betekent dat niet dat zij geen spanning of onrust kunnen ervaren.’

LEES OOK > Waarom knuffelen zo belangrijk is voor kinderen

Luister

‘Kinderen kunnen op verschillende manieren op stress reageren. Zo worden ze misschien meer aanhankelijk, tonen ze angst of trekken ze zich terug. Ze worden boos, gaan bedplassen of vertonen psychosomatische klachten zoals buikpijn of hoofdpijn.’

‘In zulke gevallen reageer je best op een ondersteunende manier op het gedrag van je kind. Zoek naar de behoeften erachter en geef extra liefde en aandacht. Praat met je kind, en vooral: luister, ook naar wat je kind met zijn of haar gedrag tussen de regels door vertelt’, stelt Gielis nog. Zo kun je de spanning en onrust bij kinderen doen afnemen.

‘De meeste kinderen en jongeren zullen aan de COVID-19-crisis geen trauma overhouden. Minderjarigen zijn heel veerkrachtig. Het merendeel zal dit op eigen kracht te boven komen.

Maar we zullen de komende tijd echt heel aandachtig moet blijven voor die jongeren die deze angstige of depressieve gevoelens niet op hun eentje van zich afgeschud krijgen.’

LEES OOK > Corona maakt het jongeren mentaal nog moeilijker: muziek als medicamentje

Wat kan je voor je kind doen?

  • Kinderen voelen de onrust die rond hen heerst, en worden daar zelf ook onrustig van. Leg daarom duidelijk uit wat er gebeurt, welke maatregelen er gevolgd moeten worden en waarom. Het kan ook helpen om je kind de situatie zelf uit te laten leggen. Op die manier kom je te weten hoe zij het zien en waar jij kan bijsturen of geruststellen.
  • Kinderen begrijpen niet altijd welke emoties zij of anderen ervaren. Ben jij boos of bezorgd, of zie je die emoties bij je kind of partner? Benoem ze dan, en leg uit waarom die emoties er zijn.
  • Ben je toch even je geduld verloren? Leg ook dat uit aan je kind, of zelfs aan je partner. Maak duidelijk dat het jou ook soms teveel wordt en dat je kind zich daar niet schuldig om moet voelen.

LEES OOK > Perfecte ouders bestaan niet: een pleidooi voor mild opvoeden

Wat kan je voor jezelf doen?

  • Heb je het moeilijk? Neem dan een time-out. Kalmeer jezelf, verwijder jezelf uit de situatie die het je lastig maakt of tel desnoods tot tien of twintig, zolang het maar helpt.
  • Rust voldoende en plan ook momenten in waarop iedereen in huis zichzelf even bezighoudt, als de leeftijd van de kinderen dat toelaat. Als het mogelijk is, kan je de zorgtaken afwisselen met andere opvoeders, zoals je partner of eventueel een oppas.
  • Spanning of onrust kan ook doorsijpelen in je relatie, waardoor jullie als partners of ouders anders met elkaar beginnen omgaan. Blijf praten met elkaar, heb begrip voor elkaar en probeer er samen uit te komen. Ook en zeker als jullie meer ruzie maken dan normaal.

LEES OOK > Coronastres: 7 tips om met de onzekerheid om te gaan

@stevengielis_ is pedagoog, papa en schrijver.

Heb je nood aan een goed gesprek, één-op-één? Bij Tele-Onthaal kun je 24h/7d terecht op het anonieme en gratis nummer 106. Een gesprek via chat kan elke avond en woensdag- en zondagmiddag.

In ons dossier Je gezinsleven in de coronacrisis vind je meer artikels, verhalen en tips die je helpen als ouder in coronatijd. Volg de Gezinsbond ook op FacebookTwitter en Instagram om op de hoogte te blijven van nieuwtjes en activiteiten. Lid worden van de Gezinsbond kan hier.

Gepubliceerd op: 10/12/2020

Tags: , ,