Tieners begrijpen meer en meer van de wereld rondom hen. Daardoor kan wel eens uit het oog verloren raken dat ze ook nog maar kinderen zijn. En dat ze een verandering moeten kunnen verwerken, hun gevoelens kwijt kunnen en mogen. Voor grootouders is het daarom goed om te weten hoe ze moeten omgaan met tieners van wie de ouders gaan scheiden. Hoe werkt hun hoofd, en hoe zien ze de wereld?

Een scheiding betekent verandering: verandering van leefsituatie, woning, en gezinsvorm. Nog meer verandering dus, iets waar een tiener al genoeg mee te maken krijgt. Hormonenspiegels die fluctueren als de beurscijfers, lichamen die alle kanten op groeien en relaties die een minder onschuldige ondertoon krijgen, om maar iets te zeggen. Ondertussen zijn ze ook bezig zich los te maken van hun ouders, diezelfde ouders die zich losmaken van elkaar.

Relatie met de ouders

Voor een tiener is zo’n periode bijzonder zwaar dus. Ze begrijpen meer van de redenen, maar tegelijk willen ze een gemakkelijke verklaring. Een goede en een slechte, een heilige en een schurk. Ze kunnen partij kiezen voor (of tegen) hun mama of papa, gedwongen worden zich aan een bepaalde regeling te houden. Met ruzies, discussies, knallende deuren en misschien wel troost zoeken bij oma en opa tot gevolg. De relatie met de ouders die tijdens de puberteit al getest wordt, krijgt het nog harder te verduren.

Doen als grootouder?

Probeer zelf geen partij te kiezen en ook geen uitspraken te doen over hoe ‘goed’ of ‘fout’ een beslissing is.

Emoties

Boos, verdrietig, bang, onzeker of alles door elkaar: met het nieuws van de scheiding kunnen heftige emoties naar boven komen. Net als bij een verlies, zal het verwerking van een scheiding van de ouders in fases verlopen.

Doen als grootouder?

Je tienerkleinkind laten praten. Of laten zwijgen. Wandel samen of speel een spel. Dwing je kleinzoon of kleindochter niet tot een gesprek. Als ze praten, luister dan zonder oordelen. Erken hun gevoelens, en geef de boodschap dat die er mogen zijn, wat ze ook zijn. ‘Ik zie dat je boos bent, ik begrijp dat het moeilijk is.’

Met die emoties leren omgaan, is een uitdaging op elke leeftijd maar zeker voor tieners. Wordt boosheid omgezet in agressie of ander ongepast gedrag, reik je kleinkind alternatieven aan: een brief of dagboek, muziek luisteren, tekenen, gaan sporten. Is het gemis om een ouder te groot, help hen dan om contact te zoeken.

En leer hen waar ze terecht kunnen: bij Awel.be (chat of 102), Tele-Onthaal.be (chat of 106), een JAC (Jongerenaanbod CAW) en de site tweehuizen.be.

> Boeken over scheiding voor tieners

Organisatie

Een periode van verandering is een verwarrende periode. Alles loopt door elkaar, er moeten nieuwe routines gevonden worden, er liggen spullen op twee plekken, … kortom er moet meer georganiseerd worden. Niet echt de sterkste kant van tieners, die er niet in slagen om op lange termijn te denken. Dubbel probleem als van tieners plots wel die zelfstandigheid wordt verwacht.

Doen als grootouder?

Vraag hen of het verhuizen van woning lukt. Probeer samen een lijst te maken van dingen die ze altijd moeten verhuizen. Maar er kunnen ook lijsten gemaakt worden van wat ze belangrijk vinden, wat ze willen doen met een ouder of waar ze net een hekel aan hebben. Dit kunnen ze aan de ouders laten zien, wat een gesprek op gang kan brengen.

> Tiener leren plannen: hoe doe je dat?

Alarmbellen

Tieners kunnen op verschillende manieren reageren, maar er zijn ook reacties die alarmbellen moeten doen afgaan. Signalen die kunnen wijzen op parentificatie en PAS-syndroom.

Bij parentificatie neemt de tiener een rol van de afwezige ouder over. Hij doet veel taken, zorgt extreem goed voor jongere broers en zussen. Op een manier voelt hij zich verantwoordelijk voor de scheiding en vindt hij dat hij voor de ouder moet zorgen. Dit kan nefast zijn voor de ontwikkeling: de tienertijd is een periode waar tieners zich zouden moeten losmaken van de ouders.

Het PAS-syndroom of Parental Alienation Syndroom (ouderverstoting) is het omgekeerde: één ouder wordt uitgesloten door de tiener. Hij wil mama of papa niet meer zien en de kloof groeit. Die afstand tot de andere ouder kan (onbewust) aangemoedigd worden met opmerkingen als ‘als je moeder niet… ‘ of ‘dat is de schuld van je vader, hij moest per se scheiden’. Op termijn kan dit emotionele problemen bij het kind veroorzaken, zoals laag zelfbeeld en weinig zelfvertrouwen.

Doen als grootouder?

Merk je zo’n signalen op, praat dan in eerste instantie met je kind. Probeer je zoon of dochter uit te leggen dat de reacties van hun tiener op lange termijn nefast kunnen zijn. Hulp zoeken is zeker een optie.

En natuurlijk kan je er voor je tiener gewoon zijn. Zoals altijd. Een plek waar altijd verse soep is of ze altijd mogen meeschuiven aan tafel. Een plek waar alles wél hetzelfde blijft, in die wereld in verandering. Pak ze eens goed vast en laat hen merken dat je van hen houdt. Dat zal hen deugd doen.

 

Kleinkind in twee huizen

Het dossier ‘Kleinkind in twee huizen’ kwam er omdat we als Gezinsbond merkten dat grootouders zich zorgen maken wanneer hun kinderen en kleinkinderen met een scheiding worden geconfronteerd.
Ook zijn ze op zoek naar manieren om hen te ondersteunen, informatie over echtscheidingen en die rol die zij daarin kunnen spelen.
 
In dit dossier brengen we tips voor steun en begeleiding samen, voor jezelf, voor je kind én voor je kleinkind(eren).

 

 

 

Gepubliceerd op: 23/10/2019

Tags: , , ,