Het afgelopen schooljaar was er eentje om nooit – of misschien beter heel snel – te vergeten. Lockdown, preteaching en bubbels werden de nieuwe codewoorden. In september kan iedereen gelukkig weer naar school, al zal ook dit schooljaar nog ver van ‘normaal’ verlopen. Toch zijn er nog een aantal zekerheden, zoals de hoge schoolfactuur. Mama Isabelle en Fanny getuigen.

Schoolfactuur loopt hoog op

Want die schoolfacturen lopen soms erg hoog op, zo blijkt uit een studie van SONO, het Steunpunt voor Onderwijsonderzoek: gemiddeld 1207 euro voor de eerste graad, 1181 euro voor de tweede graad en 1487 euro voor de derde graad. Maar er zijn grote verschillen tussen scholen, zo blijkt.

Tijdens het schooljaar 2017-2018 bleken vervoer, handboeken en ICT de grootste uitgavenposten, berekende SONO. Het voorbije coronaschooljaar zal hier wellicht wat van afwijken: minder vervoerskosten en amper schooluitstappen, maar misschien ook de aanschaf van één of meerdere extra computers in huis.

De factuur voor de nieuwe boeken van schooljaar 2020-2021 is inmiddels in de meeste gezinnen al in de bus gevallen. Moeders Fanny en Isabelle trokken aan de alarmbel: dure invulboeken die amper gebruikt worden en niet kunnen doorverkocht worden, horen niet thuis op de boekenlijst.

Groot verschil tussen scholen

Isabelle is mama van een tweeling die nu naar het tweede middelbaar gaat. De meisjes zitten in een andere school, eentje in het ASO, de andere volgt Sociale en Technische wetenschappen.

Opgeteld liepen de facturen van het afgelopen schooljaar voor beide kinderen op tot ongeveer 2.400 euro, precies het gemiddelde volgens het SONO-onderzoek. Maar Isabelle ervaart een groot verschil in aanpak van beide scholen als het gaat om kostenbeheersing.

‘De duurdere ASO-school promoot extra taalcursussen buiten de lesuren. Die lessen zijn niet verplicht, maar sterk aanbevolen en erg duur, maar liefst 250 euro. Als ouder ervaar je toch een behoorlijke druk om hieraan mee te doen, je hebt anders het gevoel dat je je kind tekort doet.

De school organiseert ook heel wat uitstappen die telkens 20 tot 25 euro kosten, vooral het busvervoer drijft de prijs de hoogte in. Daarnaast staan er ook verschillende ‘projecten’ op de factuur, een nogal vage omschrijving die ouders niet toelaat te achterhalen waarvoor ze precies moeten betalen.’

Isabelle betreurt dat echt voor alles een bijdrage wordt gevraagd: ‘Ook voor het rapport en een schoolreglement op papier wordt een administratieve kost aangerekend, terwijl dit toch gaat om noodzakelijke informatie voor ouders en leerlingen.’

LEES OOK > Tips van ouders en scholen om school minder duur te maken

Weinig transparante schoolfactuur

‘Transparantie is belangrijk’, zegt Isabelle, ‘Een ouder heeft het recht om te weten waarvoor hij of zij precies betaalt, of het nu gaat om fotokopies of de middagmaaltijden. Die maaltijden in het bijzonder zijn niet goedkoop, elk extraatje moet bijkomend betaald worden.

Op jaarbasis loopt die rekening op tot 576 euro per kind. Het is wel handig dat mijn dochters de maaltijden kunnen betalen met een aparte betaalkaart die ik om de zoveel tijd moet opladen. Maar anderzijds heb ik geen idee wat er precies met die kaart wordt aangekocht. Als ouder wil je toch wel graag weten of je kind wel voldoende en gezond eet op school?’

‘Het grootste probleem van de schoolfactuur ligt bij de boekenlijst’, vertelt Isabelle. ‘Beide scholen werken met externe boekenleveranciers. De boeken kunnen alleen aangekocht worden, er is geen huursysteem. De betaling moet in één keer gebeuren.

Boeken overkopen van een andere leerling is niet mogelijk omdat vrijwel alle handboeken gewijzigd zijn door de nieuwe eindtermen die ingevoerd werden in september 2019. Bovendien gebruikt de school overwegend leerwerkboeken met invulmodules die je niet verder kan verkopen. Behalve de atlassen en de rekenmachines kunnen ze niets hergebruiken.’

Dure invulcursussen

Ook mama Fanny is niet te spreken over de vele invulboeken op de boekenlijst van haar dochter die nu start in het derde middelbaar. ‘Die invulboeken zijn vaak heel mooi vormgegeven, maar de kostprijs is er ook naar.

Ik heb het er erg moeilijk mee dat de invulbladen waar ik vorig schooljaar 240 euro voor betaalde, soms maar voor de helft of voor twee derde zijn ingevuld. Misschien zit corona er voor iets tussen, maar ook het jaar ervoor werden die invulboeken allesbehalve ten volle benut.

Wat is er mis met een handboek dat meerdere jaren kan gebruikt worden, aangevuld met een invulcursus die dan logischerwijs veel dunner is? Duurzaamheid is toch belangrijk vandaag?

Mijn zoon start nu ook in het middelbaar, we kunnen ons dus verwachten aan zo’n 500 euro aan invulcursussen. Wij kunnen dit nog betalen, maar het is deels weggesmeten geld. Ik vraag me af hoe dit is voor de gezinnen waar misschien nog een derde, vierde… kind naar het middelbaar gaat of waar de financiële middelen beperkter zijn.’

LEES OOK > School kan armoede niet oplossen, wel mee voorkomen

Wat kunnen scholen doen?

En gezinnen met betalingsproblemen zijn er op iedere school, weten Fanny en Isabelle. De school van hun kinderen biedt de mogelijkheid tot gespreide betaling wanneer de schoolfactuur te zwaar valt, ouders met betalingsproblemen kunnen steeds terecht bij de directie om een oplossing te zoeken, van incassobureaus is hier gelukkig geen sprake.

Toch kunnen scholen nog heel wat meer doen. Fanny denkt aan huurboeken, of een digitaal alternatief voor de oefeningen uit de invulboeken, op voorwaarde dat elke leerling een computer heeft.

‘Het feit dat er zoveel materiaal uit de handboeken en invulboeken niet gebruikt wordt, roept vragen op over de afstemming van dit materiaal op de leerplannen. Staat er niet veel te veel in die invulcursussen?’, vraagt Fanny zich af.

Elk kind een laptop

Isabelle stelt voor dat de school de woordenboeken en atlassen ter beschikking stelt voor leerlingen, in plaats van te kiezen voor een verplichte aankoop voor iedereen. Scholen kunnen ook groepsaankopen organiseren voor laptops of softwarelicenties, dat zou de ICT-uitgave voor ouders kunnen drukken.

Zo komen we bij de laptop, onmisbaar tijdens deze coronacrisis. Verwachten de scholen dat elke leerling thuis over een eigen computer beschikt? Bij het gezin van Fanny viel het al bij al wel mee, al is het met drie kinderen thuis soms een hele organisatie om op één laptop en één tablet de livesessies op school te volgen.

Isabelle vindt dat de school er te veel van uit gaat dat ieder gezin die puzzel kan leggen. ‘Er werd nooit gevraagd of het allemaal wel lukt met het afstandsonderwijs. Uiteindelijk hebben we twee extra laptops van elk 750 euro in huis moeten halen om de online lessen en het telewerk mogelijk te maken. En dat leek precies vanzelfsprekend.’

Hoge vervoerskosten

Uit de SONO-studie komt vervoer als grote slokop voor het gezinsbudget naar boven. Voor Fanny is dit niet het geval, de kinderen gaan met de fiets naar school. Al laat de verkeersveiligheid op sommige plaatsen nog heel wat te wensen over ondanks extra maatregelen van de stad, zoals de aanleg van fietsstraten.

Voor de kinderen van Isabelle is fietsen geen optie, de school ligt tien kilometer verder en de weg ernaartoe is levensgevaarlijk. Ze heeft heel wat kritiek op het openbaar busvervoer.

‘De lijnbus laat de kinderen meermaals aan de halte staan als er te veel volk op zit. Soms komt de bus ’s morgens gewoon niet opdagen. Dan moet je als ouders in allerijl opdraven om de kinderen naar school te brengen.

Ik betaal 387 euro voor de Buzzy Pazz-abonnementen, maar de dienstverlening kan zeker verbeterd worden. Bovendien is er voor het voorbije coronaschooljaar geen enkele compensatie voor de maanden dat de kinderen geen gebruik hebben kunnen maken van het openbaar vervoer.’

LEES OOK > Getuigenis van school met maximumfactuur: ‘De kost mag de studiekeuze niet beïnvloeden’

Een maximumfactuur?

Zijn Isabelle en Fanny voorstanders van een maximumfactuur voor het secundair onderwijs? Fanny aarzelt: ‘Het zou mooi zijn dat scholen zich houden aan een bepaald plafond voor boeken en reizen, maar de praktische organisatie voor de scholen zal niet eenvoudig zijn.’

Isabelle is meer overtuigd. ‘Absoluut, het zou scholen doen nadenken over wat er wel en niet op de factuur moet komen. Nu lijkt het alsof de kostprijs van uitstappen en lesmateriaal er niet toe doen. Ouders moeten het maar betalen.

Volg de Gezinsbond ook op Facebook, Twitter en Instagram om op de hoogte te blijven van nieuwtjes en activiteiten. Lid worden van de Gezinsbond kan hier.

Gepubliceerd op: 21/08/2020, laatste update op: 11/09/2020

Tags: ,