Vinger opsteken in de klas: het lijkt een van die gewoontes die nooit zouden verdwijnen. En toch ziet het ernaar uit dat het niet lang meer zal bestaan. Uit Frans onderzoek kwam naar voren dat het de sociale ongelijkheid tussen leerlingen versterkt.

Bij het onderzoek werden bijna duizend leerlingen uit het vijfde en zesde leerjaar uit de arbeidersklasse en de hogere middenklasse betrokken. In totaal werden drie testen uitgevoerd over vinger opsteken in de klas.

Arbeidersklasse vs middenklasse

Voor de eerste werden de leerlingen in twee groepen verdeeld. Daarna kregen ze een moeilijke leestest voorgeschoteld met vijftien vragen. In de eerste groep werd leerlingen gevraagd de hand op te steken als ze klaar waren met een vraag, in de tweede groep deden ze gewoon door.

Voor leerlingen uit de arbeidersklasse bleek de laatste groep de beste: zij scoorden beter dan leerlingen met een gelijkaardige achtergrond in de groep waar wel de vinger werd opgestoken. “Een simpele gewoonte kan dus de kloof tussen twee sociale groepen vergroten”, aldus de onderzoekers.

Dezelfde wetenschappers voerden nog twee andere experimenten uit. Ook hier bleek dat de vinger opsteken de kloof tussen kinderen uit andere sociale klassen kan versterken. Als dit verschil ook nog eens wordt uitgesproken, is het effect nog sterker. Met andere woorden als kinderen zich bewust worden van het verschil, wordt het nog erger.

Achterhaald

Het was niet de eerste keer dat een gelijkaardig verband werd gelegd. Volgens pedagoog Pedro De Bruyckere toont ook eerder onderzoek van Dylan William al dat kinderen beter presteren als ze hun vinger niet moeten opsteken. William goot de bevindingen in een dubbele reportage op de BBC. Daaruit bleek onder andere dat stille leerlingen meer aan bod kwamen en dat iedereen betrokken raakte bij de les.

Tijd voor verandering in het onderwijs dus? Ze zijn er zelfs al mee bezig. Het katholiek onderwijs ontmoedigt het opsteken van de vinger. “Het is een stereotiepe vorm van lesgeven die alleen de beteren bij de les betrek”, aldus Lieven Boeve, topman van het katholiek net aan Het Nieuwsblad. Bij het Gemeenschapsonderwijs klinkt hetzelfde geluid en ook in lerarenopleidingen wordt afgeraden het nog toe te passen.

Kritisch

Toch zijn er ook kritische geluiden te horen. Wordt het geen kakofonie van geluiden als leerlingen hun vinger niet moeten opsteken? En is dat geen teken van respect voor de leraar?

Een van de valkuilen van de vinger opsteken is dat de leraar altijd dezelfde aanduidt, en de les dus vooral wordt gegeven voor wie mee is. Door iedereen systematisch aan bod te laten komen, kan dit voorkomen worden. En eventueel kan het wel gecombineerd worden met het opsteken van de vinger, als je als leraar ook oog hebt voor wie niet mee doet.

Meer weten? Surf naar Facebook en/of Twitter en volg de laatste nieuwtjes. Ook kan je lid worden van De Gezinsbond. Klik door naar onze voordelen hier.

Gepubliceerd op: 09/02/2017, laatste update op: 20/12/2017

Tags: , , , ,