Als je kind wordt gepest, lig je daar echt wakker van. Hoe moet je als ouder omgaan met pestgedrag? Anke en Sven van het radioprogramma De Oplossing op JoeFM haalden opvoedingscoach Sarah Van Gysegem er aan de telefoon bij voor advies.

Het ligt niet aan jou

Pesten is rot. Als volwassene is het al moeilijk te slikken, maar voor een kind dat gepest wordt, is het nog zoveel keer erger.

‘Kinderen zijn hun identiteit nog aan het vormen, hun plek nog aan het zoeken,’ legt Sarah uit, ‘en net op dat moment krijgen ze de boodschap: jij hebt hier geen plekje. Je hoort er niet bij, we moeten je niet, jouw identiteit is niks. Daardoor snijdt het bij kinderen extra diep. Ze hebben nog geen zelfvertrouwen opgebouwd zoals volwassen dat wel al hebben kunnen doen.’

Wat kun je dan zeggen om je kind troost te bieden? Hoe pak je zo’n situatie het slimst aan?

‘Eerst en vooral: probeer zelf kalm te blijven’, raadt Sarah aan. ‘Dat is niet makkelijk, want je hebt zin om naar de school te vliegen en die pesters een stomp in de maag te geven. Maar blijf ademen, blijf rustig. En luister echt naar wat je kind te vertellen heeft. Stel vragen: wat er is gebeurd, hoe voel je je, wat is er nu voor jou belangrijk, bij wie kunnen we aankloppen?

Leef mee. Minimaliseer het niet met dooddoeners als “bijt wat van je af”, of “wees een beetje stoer”. Want zo geef je kinderen het gevoel: het ligt aan mij dat ik gepest word.

Zorg dat ze horen: jij bent het leven waard, jij wordt hier doodgraag gezien. Het ligt niet aan jou.’

LEES OOK > Wat is cyberpesten?

Maak samen een plan

‘Je moet een dus rustige medestander proberen te zijn’, zegt Sarah. ‘Iemand die rationeel kan meedenken: hoe gaan we dat hier aanpakken. Als je met hevige emotie reageert, gaan ze misschien een volgende keer niet meer naar jou komen — want dat heeft het allemaal nog erger gemaakt.

Zorg in elk geval dat kinderen weten dat pesten niet aanvaardbaar is. En dan ga je samen een plannetje moeten uitwerken. Dat is eigenlijk gewoon: wie gaan we contacteren, en wat wil je tegen die persoon zeggen? Wat wil je dat er gebeurt?

De website Alles over Pesten kan je daarbij helpen, met een stappenplan dat je kunt volgen. Een vertrouwenspersoon aanspreken is een van die stappen. Het is belangrijk dat kinderen op school, op de sportclub, of waar ze ook gepest worden, een medestander vinden, iemand bij wie ze zich goed voelen.’

Laat je helpen

Wat als je kind zegt: mama, ik wil dat niet want het gaat alleen maar erger worden?

‘Dat zal je kind zeker zeggen’, weet Sarah. ‘Natuurlijk wil die niet dat er iets aan gedaan wordt, want die is bang dat het allemaal nog erger wordt. Maar praat er dan over op een rustig moment, als die emoties gezakt zijn: ‘Kijk, als we niks doen, dan gaat het blijven duren en dat wil ik niet voor jou. Ik wil dat jij een gelukkig schoolleven of sportleven hebt, dat jij gelukkig bent. En vertrouw mij: we gaan dat doen op een manier zodat het niet erger wordt.’

‘Zorg dat je kind goed weet: we gaan je helpen, je staat er niet alleen voor’ – Sarah Van Gysegem

Scholen hebben plannen voor pesten. Ze gaan de pesters niet uit de klas halen en straffen. Ze gaan rustig met hen praten, en hen uitleggen: weet je eigenlijk wat de impact is van die woorden, of van die berichten die je stuurt? Zo brengen ze het besef binnen bij de pesters. Die stappen worden eerst gezet, nog voordat beide partijen samen worden gebracht voor een rustig gesprek, met iemand van het CLB erbij, bijvoorbeeld.

Er is dus misschien een leuke leerkracht van een andere klas, of iemand van het CLB, met wie je het kunt bespreken. Maar jij moet wel de mental coach zijn van je kind, en blijven herhalen dat die het waard is en graag gezien wordt. Zorg dat je kind goed weet: we gaan je helpen, je staat er niet alleen voor.’

LEES OOK > Waar kun je terecht als je kind in aanraking komt met pesten?

Vlucht niet weg

Je hoort het vaak, van die stappenplannen, maar niet elke school is daar even hard mee bezig. En sommige kinderen hebben weinig empathie … Veranderen van school, een nieuwe start, kan dat een goed idee zijn?

‘Van school veranderen is een beetje weglopen’, vertelt Sarah. ‘Sommigen beginnen liever met een schone lei, en dat kan wel goed uitdraaien. Maar het kind is wel beschadigd, en moet op die manier de aftocht blazen. Ze komen daar vaak niet zo sterk uit, dus dat is niet de oplossing die ik als eerste zou aanraden.

Er zijn andere stappen: er is het CLB, als kind of jongere kun je chatten met Awel, of als ouder met De Opvoedingslijn. Het is beter om het constructief te benaderen en te proberen om er echt iets aan te doen dan om weg te gaan. Ook voor de pestkop is dat geen goed signaal: haha, ik heb die toch maar mooi weg gekregen.’

Mijn kind, de pestkop

En wat als jouw kind een pestkop is?

‘Tja, dat is natuurlijk ook een penibele situatie’, geeft Sarah toe. ‘Je kind doet iemand anders de duvel aan, dat wil je echt niet horen.

Het is aangeleerd gedrag. Baby’s en peuters pesten niet, dus kinderen pikken dat ergens op. Spreek je kind erover aan en zie het als een moment waarop die zich kan herpakken, als een leerkans.

Je zult je kind wat nieuwe sociale vaardigheden moeten aanleren. Vertel hen: ‘Kijk, je bent nu door omstandigheden verzeild geraakt in een gedrag waarmee je anderen pijn doet. Jij bent niet fout, maar je gedrag is wel fout, dus dat moeten we aanpakken.’

Als ouder moet je natuurlijk ook het goede voorbeeld geven, en respectvol met mensen omgaan. Wijs hen daar dan ook op. Voor de rest is het van belang om aandachtig naar je kind te luisteren en te vragen wat er aan de hand is. Verdraag niet dat die dat weglacht of zegt dat het maar ‘voor de grap’ was. Het is niet om te lachen als je iemand zoveel pijn doet.’

LEES OOK > Mijn kind pest een ander kind: wat kan ik doen?

‘Help hen om de gevolgen in te zien, moedig ze aan om hun verantwoordelijkheid te nemen: jij hebt nu de keuze, je hebt de kans om te veranderen. Want dikwijls zit er ook een frustratie achter, misschien een pestverhaal dat ze zelf hebben meegemaakt. Dus ga ze niet straffen of verwijten, probeer er constructief aan te werken. Maar laat ze wel inzien: dit is wat je gedrag veroorzaakt.

Ze gaan wat nieuwe vaardigheden moeten krijgen om wat fijner in de groep te staan. Dat is wel een werkje, maar zeker niet onmogelijk.’

Dit artikel is een bewerking van het radio-interview met Sarah Van Gysegem voor De Oplossing. Wil je het interview op Joe graag beluisteren? Dat kan via deze link.

Volg de Gezinsbond ook op Facebook, Twitter en Instagram om op de hoogte te blijven van nieuwtjes en activiteiten. Lid worden van de Gezinsbond kan hier.

Gepubliceerd op: 09/07/2024