Bachelor-master of kortweg bama is de onderwijsstructuur zoals we die sinds 2004 ook bij ons in het hoger onderwijs kennen. Flexibel leertraject, studiecredits, bachelorproef… de nieuwe termen vliegen rond de oren. Wanneer start jouw kind in het hoger onderwijs?

Onderwijs en diploma’s op Europees vlak op elkaar afstemmen zodat studenten flexibeler en internationaler kunnen studeren. Dat was de ambitie van de 29 Europese landen die in 1999 de Verklaring van Bologna ondertekenden.

Enerzijds kunnen studenten nu een flexibel leertraject doorlopen met uiteenlopende combinaties van zogenaamde opleidingsonderdelen. Anderzijds maakt het studeren in het buitenland, als volwaardig onderdeel van de studie, gemakkelijker. Wanneer start jouw kind in het onderwijs?

Leren en specialiseren

De huidige leertrajecten vallen nauwelijks nog te vergelijken met de opleidingen van pakweg dertig jaar geleden. Wie vroeger bijvoorbeeld Germaanse filologie (vandaag een onderdeel van Taal- en Letterkunde) ging studeren, kreeg in Leuven, Gent of Antwerpen een vrij vergelijkbare opleiding.

Nu bepaalt een hogeschool of universiteit zelf haar programma, waarvoor ze dan wel achteraf groen licht moet krijgen van de visitatiecommissie. In elk geval zie je vandaag verschillende accenten binnen een opleiding afhankelijk van wie ze inricht. Zo zul je aan de ene instelling al bepaalde keuzes in het eerste jaar moeten maken, waar dat elders pas later is. Hetzelfde geldt voor de keuzevakken waarmee een student zijn studie wat persoonlijker inkleurt.

Verder heb je specialisatietrajecten, zeg maar een verzameling van zeven à acht vakken die je kunt kiezen. Die structuur heeft als groot voordeel dat de student daar ook zijn studietempo aan kan aanpassen, door bijvoorbeeld een jaartraject over twee jaar te spreiden. En wil je na twee jaar even je studie onderbreken om te gaan werken, dan kan dat ook.

Professionele of academische bachelor?

Start je dochter of zoon straks in het hoger onderwijs, dan wordt er binnenkort gegoocheld met allerlei nieuwe onderwijstermen. Aan een universiteit start je in een academische bachelor. Die duurt drie jaar, aangevuld met een master. Afhankelijk van de richting duurt die master meestal één of twee jaar, maar bij geneeskunde kan dat oplopen tot nog meer.

Een professionele bachelor – waarvoor je naar een hogeschool trekt – duurt ook drie jaar, al bestaan er hier uitzonderingen op.

Hoger onderwijs: wegwijzer

Studiepunten

Hoe zwaar een studiejaar is, kom je te weten door het aantal studiepunten. Een regulier academisch of professioneel bachelortraject bestaat uit 180 studiepunten, of drie jaar van telkens 60 studiepunten. Elk vak krijgt een aantal studiepunten toegekend, waardoor de student weet welke studiebelasting dat onderdeel vereist om zijn slaagkansen te vergroten.

Opzalmen

Wie een professionele bachelor (proba) volgt, heeft wel al – zoals ook vroeger aan een hogeschool – na drie jaar zijn einddiploma in handen. Toch is vandaag bij veel hogeschoolstudenten de verleiding groot om een vervolg te breien aan hun studie. Ofwel door te kiezen voor een bachelor-na-bachelor (banaba) ofwel door met een schakelprogramma van één jaar naar een academische master over te schakelen.

Dat zogenaamd ‘opzalmen’ is trouwens een goede evolutie voor het zelfvertrouwen van veel studenten. Bij sommige studenten komt de rijpheid of ambitie pas met de jaren, waardoor ze zich na hun professionele bachelor klaar voelen om als een zalm opwaarts te zwemmen.

Geen definitieve keuze op achttien

Maar ook wie meteen naar de universiteit gaat, kan in vergelijking met vroeger vandaag een veel flexibeler traject volgen. Zo droomde zoonlief er misschien al op de middelbare school van om zich later te gaan verdiepen in het Chinees. Na drie jaar sinologie heeft hij het gehad met het gedetailleerd bestuderen van teksten in die moeilijke taal.

Geen probleem.

Door een voorbereidingsprogramma van een half jaar tot een jaar te volgen, kan hij na zijn bachelor Sinologie een andere master kiezen. Waarom zou hij zich bijvoorbeeld niet heroriënteren richting bedrijfscommunicatie? Samen met zijn taalkundige en culturele bagage zal hij daardoor ook economisch goed gewapend zijn om later de Chinese markt te betreden. Een definitieve studiekeuze op je achttien jaar maken, dat hoeft in deze tijden van flexibilisering niet meer.

Leerkrediet

Tegelijk is het niet allemaal vrijheid blijheid. Om eindeloos blijven studeren (of te lang in een studierichting blijven hangen) te ontmoedigen, is in 2008 het leerkrediet (of studiecredits) ontstaan. Het principe is redelijk ingewikkeld maar we proberen het zo concreet mogelijk te maken.

  • Elke student start met 140 studiepunten voor een volledige studieloopbaan.
  • Bij elke inschrijving wordt het totaal aantal studiepunten voor de richting afgetrokken van het krediet. Bijvoorbeeld: Wie zich inschrijft voor een volledig lesprogramma van 60 studiepunten per jaar, heeft nog 80 studiepunten over. Wat meetelt voor het leerkrediet of wat niet, is afhankelijk van het contract waarmee de student zich inschrijft: diplomacontract (volledige jaren), creditcontract (losse vakken) of examencontract.
  • Voor elk geslaagd vak, komen de studiepunten er op het einde van het schooljaar weer bij. Bijvoorbeeld: wie slaagt voor alles, heeft bij het begin van het volgende jaar weer 140 studiepunten. Wie slaagt voor 40 studiepunten, heeft er nog 120. Wie voor geen enkel vak slaagt, heeft een leerkrediet van 80 studiepunten.
  • De eerste verdiende 60 studiepunten bij een diplomacontract worden dubbel geteld (behalve als de studie onderbroken wordt). Slaagt de student niet volledig voor je eerste jaar, dan zullen de resterende bonuspunten pas later kunnen worden toegevoegd. Slaagt de student helemaal niet, dan worden de bonuspunten er pas bijgeteld na een bisjaar of een heroriëntatie.
  • Zodra het masterdiploma is behaald, worden de 140 studiepunten waarmee je bent begonnen weer van het totaal afgetrokken. Het doel (een diploma halen) is immers gehaald. Voor wie minder dan 60 studiepunten ‘over’ heeft na de masterstudie, kan het leerkrediet wel eenmalig aangezuiverd worden tot 60 studiepunten met 10 studiepunten per jaar.

Studiebegeleiding

Wat als een student geen of te weinig leerkrediet over heeft en zijn diploma niet heeft gehaald? Dan kan een hogeschool of universiteit individueel beslissen of de student mag verder studeren of niet. Daarvoor mag ze hoger inschrijvingsgeld aanrekenen.

Bij specifieke vragen, situaties of problemen over of met het leerkrediet, kan een student terecht bij de studiebegeleiding op de hogeschool of universiteit waar hij of zij is ingeschreven.

Dit artikel is een herwerkte versie van een artikel uit De Bond van 14 april 2017. De Bond is het blad voor leden van de Gezinsbond.

 

Blijf op de hoogte

Laatst bewerkt op: 31/10/2017

Tags: , , , ,