De impact van de coronacrisis op jongeren is niet min. Maar blijvende gevolgen hoeft dat niet te hebben, stelt ontwikkelingspsycholoog Bart Soenens gerust. Hij legt uit waarom vooral tieners en jongvolwassenen zwaar lijden onder de maatregelen en beperkingen.

Jongeren zwaarst getroffen

De coronacrisis hakt er niet bij iedereen even hard in. Volwassenen hebben hun levenspad al uitgezet, en kleine kinderen hebben genoeg aan een liefdevol en stimulerend nest – meer dan een bubbel hebben ze niet echt nodig.

Dat verandert vanaf de lagereschoolleeftijd. Vanaf dan richten kinderen hun blik steeds meer op de buitenwereld. En dat geldt nog veel meer voor jongeren. Ze hebben hun vrienden nodig, en ze hebben een grote behoefte aan prikkels in de buitenwereld. En op beide terreinen gooit corona roet in het eten.

Hersenen op scherp

‘De hersenen zijn in volle ontwikkeling, en zijn gericht op prikkels’, legt Soenens uit. ‘Wat je op die leeftijd meemaakt, komt veel intenser binnen omdat de subcorticale gebieden van de hersenen op scherp staan.

De muziek die je dan hoort, de eerste fuif, de eerste kus, … Die blijven je vaak een leven lang bij omdat de ontvankelijkheid op zijn sterkst is in de tienertijd.

Tegelijk is de prefrontale cortex, die de impulsen in goede banen moet leiden, op die leeftijd een bouwwerf. Dat verklaart waarom tieners vaak prikkelbaar, impulsief en onvoorspelbaar zijn. Ze hebben de kick ontdekt van het indrukken van het gaspedaal, maar ze weten de rem nog niet goed zitten.’

Te klein oefenterrein

‘De ont­wikkelingsopdracht op die leeftijd is om beide systemen doeltreffend te kunnen gebruiken op het juiste moment. De goeie balans vinden vergt oefenen, een fase waar ze door moeten. Door het gebrek aan opwindende ervaringen is het oe­fenterrein nu ingeperkt.

LEES OOK > Het tienerbrein maakt het ouders knap lastig

Voor het eerst verliefd zijn, naar een con­cert met vrienden, … Het activeert aparte delen in de hersenen waar je als ouder niet bij kunt. Je kan ze stimuleren om hun vrienden te zien buiten, maar hen vervangen kun je niet.’

Online alternatief

‘Het leven voelt voor jongeren nu erg grauw. De hersenen verwachten kleurrijke, nieuwe input om de volgende stap te kunnen zetten, maar die input is er niet. Dat veroorzaakt onrust. Met het risico dat jongeren die prikkels alleen nog opzoeken op digitale platformen.

‘Jongeren lijden het meest onder sociale beperkingen’ – ontwikkelingspsycholoog Bart Soenens

Volgens data die wij daarover bijhouden, is het gebruik van sociale media en gaming sterk toegenomen sinds corona. Gamen is op zich geen probleem. Daar leren jongeren ook uit.

Maar als dat het enige toevluchtsoord is om nog iets spannends te beleven, kan het een obsessie worden. Met gevaar voor verslaving waarbij ze met geen stokken meer in de echte wereld te bewegen zijn. Dat risico is er altijd, maar met corona des te meer omdat het echte leven zo saai is.’

Vleugels uitslaan

Zodra de middelbare school achter de rug is, willen jongeren de wereld bestormen. Ze slaan hun vleugels uit en ontwikkelen hun eigen identiteit. Ze gaan langdurige, intieme relaties aan, zoeken uit welke studierichting of job hen ligt, gaan op reis met vrienden, …

‘Zo exploreren ze hun voorkeuren en waarden, en dat is heel belangrijk op weg naar volwassenheid’, zegt Soenens. ‘De coronamaatregelen hakken er bij hen het meest in.’

LEES OOK > Jelle Jolles over de impact van corona op pubers: ‘We moeten onze jongeren méér geven dan alleen geschiedenis of wiskunde’

Onmogelijke keuze

‘Ze willen op kot. Tijdens de week uitbreken, weg van onder de vleugels van ma en pa, onder vrienden zijn … En in het weekend thuis tot rust komen en emotioneel bijtanken om er daarna weer tegenaan te kunnen.

Moeten kiezen voor één van beide – zoals ze tijdens een vorige lockdown moesten doen – gaat in tegen wat zij op die leeftijd nodig hebben. Een veilige thuis én een leven weg van huis. Die twee zijn niet inwisselbaar.

Voor jongeren die de wereld willen zien is het ook een streep door de rekening dat ze niet op buitenlandse uitwisseling kunnen. Op die leeftijd zijn er ook kansen die je maar één keer krijgt en die niet meer echt in te halen zijn wanneer de pandemie voorbij is.’

LEES OOK > Pedagoge Marie Loop over de impact op jongeren van de coronacrisis

Meer artikels over de impact van de coronacrisis op jongeren en kinderen vind je in ons dossier over je gezinsleven tijdens de coronacrisis.

Dit artikel verscheen in mei 2021 in De Bond, het ledenblad van de Gezinsbond. De Bond kan ook bij jou (gratis!) in de bus vallen. Het enige wat je hoeft te doen, is lid worden. Nieuwtjes en activiteiten van de Gezinsbond meevolgen kan ook via FacebookTwitter en Instagram.

Gepubliceerd op: 10/05/2021

Tags: , ,