Tieners moeten de wereld ontdekken, vrienden maken en leren hoe het leven in elkaar zit. Successen boeken en op hun bek gaan. Maar de coronapandemie steekt daar nu al bijna een jaar een stokje voor. Met volle goesting in het leven bijten en experimenteren: het is niet evident als je bijna geen mensen mag zien en zowat alles online verloopt. Welke impact heeft corona op onze pubers en wat doet het met hun brein? We steken ons licht op bij Jelle Jolles, de Nederlandse neuropsycholoog en hersenwetenschapper.

Impact van corona op pubers

Jelle Jolles: ‘Corona heeft een immense impact op jongeren. Ze worden ernstig belemmerd in wat essentieel is voor hen: sociaal contact leggen, emotionele ervaringen opdoen, vriendschappen en nieuwe dingen ontdekken …

Hun zintuigen worden veel te weinig geprikkeld en hun sociale brein wordt niet gevoed, en dat is simpelweg vreselijk voor tieners.

We moeten daarom echt proberen om onze jongeren méér te geven dan alleen geschiedenis of wiskunde.

Ze moeten elkaar kunnen ontmoeten, ze moeten kunnen praten en lol trappen. Fysiek samenzijn, elkaar zien, opmerken dat het haar van hun vriend ineens anders ligt of dat hij een leuke broek aanheeft: het zijn eenvoudige dingen die ze nodig hebben om hun identiteit te ontwikkelen en hun plek in de groep te bepalen. En dat stagneert nu. Daarom moeten wij, (groot)ouders, opvoeders en leerkrachten, aan de ene kant wel het belang van de coronamaatregelen blijven benadrukken, maar aan de andere kant is het ook van belang dat we situaties creëren waarbij jongeren elkaar op een veilige manier kunnen ontmoeten.’

LEES OOK > Het tienerbrein maakt het ouders knap lastig: ‘Probeer een sparringpartner te zijn in plaats van een dirigent’

Na dit jaar vol maatregelen hoor je wel eens zeggen dat bij heel wat tieners de lichtjes in hun ogen een beetje gedoofd lijken.

‘Klopt. Ze berusten in de situatie: “Pfff, laat maar. Ik heb geen zin om buiten met iemand af te spreken.” Ze hebben prikkels nodig, want die zijn als het ware brandstof voor het brein. Maar hun brein is nog niet in staat om daar zelf voor te zorgen.

Bij volwassenen kookt het brein over van de gedachten: zij kunnen zich dagen- en wekenlang amuseren zonder input van buitenaf. Jongeren kunnen dat nog niet zo goed. Zonder impulsen van buitenaf dreigt dat sociale brein wat te verschrompelen en zakken ze stilaan weg.

Het is aan hun ouders, grootouders en opvoeders om te zorgen dat er meer prikkels in dat brein geraken.’

Vluchtige impulsen

Jelle Jolles over de impact van corona op pubers: ‘We moeten onze jongeren méér geven dan alleen geschiedenis of wiskunde’Dus je laat die tieners niet zomaar op de bank hangen maar je biedt beter één en ander aan?

‘Ja graag! Ikzelf heb op dat vlak ontzettend veel gehad aan mijn ouders. Er gebeurde altijd van alles bij ons thuis, we speelden vaak spelletjes en ik kreeg heel wat prikkels binnen: cognitieve, maar ook sociale en emotionele. Daardoor begon ik relatief vroeg te lezen en was ik met verschillende boeiende dingen bezig.

En ja, tieners van vandaag krijgen via hun smartphone ook veel impulsen binnen, maar die zijn allemaal wat schraal, en bovendien te vluchtig.

Ik vind het hoog tijd dat de houding van volwassenen ten opzichte van jongeren verandert. Nu hoor je vaak uitspraken zoals: “Komaan, ik werk zestig uur per week en ik heb het superdruk, terwijl mijn tiener maar ligt te gamen en te niksen op de bank!”

Zulke opmerkingen zijn enorm veroordelend. Hou er rekening mee dat tieners gewoonweg niet anders kúnnen, ze zijn nog niet volwassen en hebben nog niet al de kennis en vaardigheden die nodig zijn. Hun ontwikkeling en hersenrijping loopt namelijk door tot ze vijfentwintig zijn, ze moeten nog gigantisch veel leren en meemaken voor ze echt ten volle in de samenleving kunnen staan.

Ik strijd tegen het idee dat jongeren de regisseurs kunnen zijn van hun eigen leven, tegen de filosofie die zegt dat je hen gewoon zelf moet laten doen. Mensen die zoiets beweren, gaan ervan uit dat jongeren een soort van kleine volwassenen zijn. En dat is niet zo, ze zitten in de lange fase tussen kindertijd en volwassenheid en hebben prikkels en kennis van buitenaf nodig om te kunnen groeien.’

LEES OOK > Pedagoge Marie Loop over de impact van de coronacrisis op jongeren

Wat zal voor jongeren op langere termijn het gevolg zijn van de coronapandemie?

‘Waarschijnlijk zal dit voor tachtig procent van hen gewoon een vervelende periode zijn. Een periode die voorbijgaat zonder dat ze daar iets blijvends aan overhouden. Net zoals jongeren ook wel eens een ongeluk hebben, misschien zelfs in het ziekenhuis belanden en tijdelijk wat beperkingen ondervinden, maar uiteindelijk toch volledig herstellen.

Maar er zijn ook kansarme en kwetsbare jongeren die minder sterk in hun schoenen staan en minder herstellend vermogen hebben. En bij hen kan deze situatie echt wel blijvende gevolgen hebben wanneer wij als volwassenen niets doen.

Ik vind dan ook dat overheid, scholen en verenigingen zich ten volle moeten inzetten om jongeren extra steun, inspiratie en hulp te geven in de komende periode.’

Foto Jelle Jolles: Diem

Volg de Gezinsbond ook op FacebookTwitter en Instagram om op de hoogte te blijven van nieuwtjes en activiteiten. Lid worden van de Gezinsbond kan hier.

Gepubliceerd op: 13/04/2021, laatste update op: 03/05/2021

Tags: ,