Regelmatig klinkt het redelijk onheilspellend dat ‘Facebook jongeren ongelukkig maakt’. Onderzoekster Eline Frison wilde wel eens weten of dat klopte. Haar conclusie? “Jongeren worden ongelukkiger van Facebook. En ook gelukkiger.”

Hoe kan dat? Ongelukkig door Facebook? De verklaring van bovenstaande uitspraak ligt in de veralgemening. Juister zou zijn: Bepaalde jongeren worden ongelukkiger van Facebook, anderen worden er net gelukkiger van.

Een studie van Eline Frison en Steven Eggermont bij 1102 tieners toonde een relatie tussen depressieve symptomen of minder tevredenheid met het leven en het gebruik van sociale netwerksites. Dat komt omdat een sociale netwerksite online niet goedmaakt wat er offline (in het echte leven dus) misloopt, integendeel: het wordt zelfs uitvergroot.

Ongunstige vergelijking

“Wie niet goed in de groep ligt of wordt gepest, ziet en voelt dat nu ook ’s avonds in bed bij het blauwwitte licht van de smartphone. En wie zich vergelijkt met zorgvuldig gekozen Facebookfoto’s en statusupdates over de leuke levens van knappe vrienden. Een vergelijking die steevast ongunstig uitdraait, en tieners doet twijfelen”, schrijven Frison en Eggermont op een blog van de KU Leuven.

Uit eerder onderzoek blijkt ook al dat onzekere mensen zich niet met iedereen vergelijken, maar enkel met wie heeft wat ze willen. Daardoor is de vergelijking altijd negatief. “Er is geen ruimte meer voor middelmaat. We zijn doordrongen van het idee dat we er bovenuit moeten steken. Iedereen wil indruk maken en doet dat door gefilterde informatie op Facebook te plaatsen”, legt socioloog Koen Damhuis uit.

Wie Facebook op deze manier gebruikt, wordt daar inderdaad ongelukkiger van.

Gelukkiger door te delen

Maar het omgekeerde is ook waar: “Facebook is een wall waarop tieners kunnen delen wat ze denken, voelen, zagen of grappig vonden. Vooral extraverte tieners gebruiken Facebook op deze manier. Maar, opvallend genoeg, ook eenzame tieners, zo blijkt uit ons onderzoek. Positieve reacties op hun posts, geven eenzame tieners het gevoel deel uit te maken van een groep. Dat maakt hen gelukkiger”, stellen Frison en Eggermont. Uit eerder, Nederlands onderzoek bleek al iets gelijkaardigs.

Gelukkig of ongelukkig

“Een eenvoudig antwoord op de vraag of Facebook jongeren gelukkig of ongelukkig maakt, bestaat dus niet”, besluit Frison. Dat wordt bepaald door de wisselwerking tussen de nood van de tiener (bevestiging, aandacht, wegnemen van onzekerheid) en of de sociale actie daar aan tegemoet komt. Dat bepaalt of een tiener (op dat moment) gelukkig of ongelukkig wordt van Facebook.

Hulp krijgen

“Wie op Facebook hulp zoekt én krijgt, heeft minder depressieve gevoelens. Als je daarentegen op zoek bent naar contact en bevestiging en je krijgt het niet, dan versterkt dat depressieve gevoelens.”

Dat blijkt vooral zo te zijn voor meisjes die Facebook passief gebruiken en jongens die Facebook actief en publiekelijk gebruiken. Meisjes die actief Facebook gebruiken én steun ontvangen, zijn net minder depressief.

Ook wie zichzelf vergelijkt met mensen die zorgvuldig geposeerde en bewerkte foto’s posten, heeft meer kans om ontevreden te zijn over hun eigen leven.

Voorbereiding

Geen reden dus om zomaar het Facebookgebruik van je tiener te verbieden dus. Al is het wel een goed idee om ze goed te begeleiden. Doorloop samen de privacy-instellingen bijvoorbeeld en maak afspraken te maken over reacties online.

Het kan ook geen kwaad om uit te leggen dat veel foto’s bewerkt worden, dat ze moeten beseffen dat positieve berichten veel vaker worden gepost en dat ze zelf kunnen helpen aan een ‘eerlijk’ gebruik door ook eens een fail of probleem te posten.

Volg ons via Facebook, Twitter of schrijf je in op onze nieuwsbrief. Of word je een van ons? Lid worden kan je hier

Gepubliceerd op: 03/08/2017, laatste update op: 21/11/2017

Tags: , , ,