‘Het coronavirus is veroorzaakt door 5G-straling.’ Sinds de uitbraak van corona gaan zulke valse berichten over het virus massaal viraal. Ouders van tieners zijn er zich van bewust dat er via sociale media veel nepnieuws verspreid wordt, zo blijkt uit een bevraging van de Arteveldehogeschool. Toch beseft een derde van de ouders niet dat de makers ervan ook vaak commerciële redenen hebben.

Nepnieuws heeft een boost gekregen

Het is van alle tijden, nepberichten die de wereld ingestuurd worden om mensen te misleiden. Maar in het verleden doken fake nieuwsverhalen veel minder op dan vandaag en ook de achterliggende bedoelingen waren toen veel onschuldiger.

Wie nu voor allerlei misleidende boodschappen de sociale media misbruikt, kan daarmee immers het publieke debat in een bepaalde richting sturen én er vooral ook veel geld aan verdienen.

Wat dat betreft, zijn de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016 zowat het bekendste voorbeeld uit de recente geschiedenis. Sindsdien heeft fake nieuws werkelijk wereldwijd een boost gekregen en zijn we er ons meer van bewust.

Bitcoins en 5G-straling

‘In onze bevraging bij ouders merken we duidelijk dat ze goed vertrouwd zijn met het begrip’, zegt Annelore Deprez van de opleiding Journalistiek aan de Arteveldehogeschool. ’97 procent heeft al over fake nieuws gehoord en 92 procent weet dat het gaat over misleidende informatie.’

LEES OOK > Tips voor ouders om fake nieuws te herkennen

‘Ook jongeren hebben meestal wel al van fake nieuws gehoord, zo weten we uit eerder onderzoek. Alleen zijn ze er zich veel minder van bewust hoe misleidend dat soort nieuws is.’

Toch betekent ‘al van gehoord’ nog niet dat je ook beseft waarom iemand je wil misleiden…

‘Dat klopt. Nauwelijks 71 procent van de ouders weet dat je er met clickbaits – die de lezer tot ‘kliks’ verleiden – mee voor zorgt dat er grof geld verdiend kan worden aan de verspreiding van valse berichten.’

‘Zo had je vorig jaar die nepadvertentie waarin BV’s als de komiek Philippe Geubels zeiden rijk te worden door te investeren in de digitale munt bitcoin. Massaal veel mensen zijn daarvan het slachtoffer geworden.’

LEES OOK > We hebben moeite om fake nieuws te herkennen

‘Hetzelfde zie je nu gebeuren met fake nieuws over middeltjes tegen corona. De makers weten dat we allemaal op zoek zijn naar nieuws over corona. Daarom sporen ze ons aan om door te klikken naar nepproducten waarmee je zogezegd het virus kan bestrijden.’

‘Het bewustzijn bij ouders is al vrij groot dat fake nieuws ook vaak een politieke reden heeft’ – Annelore Deprez

Maar wat is dan de opzet van zo’n vals bericht over ‘corona en 5G-straling’?

‘Dat soort nepnieuws heeft de bedoeling om mensen, partijen, landen enzovoort in een slecht daglicht te stellen, in dit geval een grootmacht als China. Volgens onze bevraging is het bewustzijn al vrij groot dat fake nieuws ook vaak een politieke reden heeft.’

‘Toch deze kanttekening daarbij: wie sowieso al een grote interesse in nieuws heeft – zoals de deelnemers aan ons onderzoek – beseft doorgaans wel dat veel valse berichten net gelinkt zijn aan politiek én gezondheid.’

Vandaar dat in deze crisis de verspreiders van fake nieuws hun hoogdagen beleven?

‘Ja, weliswaar met een beperkte kans op succes. Negen op de tien ouders die we bevraagd hebben, zijn zich ervan bewust dat valse berichten over je gezondheid ook schade kunnen toebrengen. Wat nog niet betekent dat ze ook zelf niet riskeren om het slachtoffer te worden van die berichtgeving.’

Meer info

Het volledige onderzoeksrapport van de Arteveldehogeschool over ouders en fake nieuws kan je hier bekijken.

Volg de Gezinsbond ook op Facebook, Twitter en Instagram om op de hoogte te blijven van nieuwtjes en activiteiten.

 

 

Gepubliceerd op: 30/04/2020

Tags: