Een baby wiens moeder tijdens de zwangerschap alcohol dronk, heeft subtiel andere gezichtskenmerken. Ook bij wie zeer weinig alcohol dronk als zwangere vrouw, zo ontdekten de wetenschappers. Het effect van alcoholgebruik in het eerste trimester was het sterkst.

De Australische onderzoekers bestudeerden via 3D de gezichtskenmerken van 415 kinderen van ongeveer een jaar oud. In totaal werden 7.000 punten geregistreerd en vergeleken. De vorm van het gezicht bleek significant en consequent gelinkt aan alcoholgebruik, hoe groot of matig die ook was en in welk trimester die plaats vond.

Eerder was al bekend dat kinderen die lijden aan foetaal alcoholsyndroom (FAS) opvallend andere gezichtskenmerken hebben, zeker als ze klein zijn.

Eerste trimester

De onderzoekers concentreerden zich bij deze studie op het middengezicht, de neus, lippen en ogen. Ze vonden dat het gezicht bij baby’s die blootgesteld waren aan alcohol iets platter was, dat de neus korter was en het topje vaker omhoog wees.

De invloed van alcoholgebruik tijdens de eerste drie maanden bleek het sterkst. Net de periode dat zwangere vrouwen vaak nog alcohol drinken omdat ze niet weten dat ze zwanger zijn…

Hoeveelheid speelt een rol

De mate van alcoholgebruik had een effect op wat er veranderde aan het gezicht. Zo verschilde vooral het voorhoofd van de groep die een beetje alcohol te verwerken kreeg.

Wie als foetus aan matig tot veel alcohol werd blootgesteld, had andere ogen en een ander middengezicht, kin en hoofd.

Het gezicht van kinderen wiens moeder heel veel dronk, bleek vooral verschillend aan de kin.

Niet zichtbaar

De verschillen zijn echter niet met het blote oog zichtbaar: het ging om verschillen van twee millimeter. Het is ook niet duidelijk of die verschillen tijdelijk zijn (een babygezicht ondergaat nog veel veranderingen) of de algemene ontwikkeling beïnvloeden.

Onvoorspelbaar

Toch blijft de officiële aanbeveling om liefst helemaal geen alcohol te drinken tijdens de zwangerschap. Daarvoor zijn verschillende redenen:

  • er bestaat geen veilige minimumgrens
  • het is de enige manier is om risico uit te sluiten
  • het effect van alcoholgebruik is onvoorspelbaar

Waar sommige vrouwen en kinderen geen effect merken na matig alcoholgebruik, hebben sommige kinderen foetale spectrumaandoeningen (zie verder) na enkele glazen tijdens de volledige zwangerschap.

Het is wel zo dat een glas (of zelfs een paar) niet meteen betekent dat de baby onherroepelijk schade ondervindt. Alcoholgebruik vergroot de kans daarop en onder andere genetische gevoeligheid speelt een rol of alcohol een effect heeft en zo ja welk. Helaas bestaat er (momenteel) geen manier om dat op voorhand te onderzoeken, en daarom wordt aangeraden om het veilig te spelen.

Foetaal alcoholsyndroom

Andere gezichtskenmerken is maar één van de drie kenmerken bij foetaal alcohol syndroom (FAS). De andere kenmerken zijn groeiachterstand en neurologische problemen, zoals gedragsproblemen, slechte spiercoördinatie, impulsief gedrag en weinig (sociaal) inzicht. FAS komt enkel voor bij zwaar alcoholgebruik tijdens de zwangerschap: 7 tot 8 glazen alcohol per dag. In Europa is het zeldzaam: bij 1 op 1.000 levendgeborenen (0,01 procent).

FASD

Bij matiger gebruik van alcohol kan het kind FASD hebben, foetal alcohol spectrum disorders of een reeks aandoeningen gelinkt aan blootstelling van de foetus aan alcohol. De kenmerken zijn minder zichtbaar en daarom wordt niet vaak de link gelegd tussen de aandoeningen en alcoholgebruik. Als de moeder al aan hulpverleners wil toegeven dat ze alcohol dronk…

De effecten gaan van hersenschade tot gedragsproblemen, motorische problemen of groeiachterstand. Het komt dubbel zo vaak voor als foetaal alcoholsyndroom: 1 op 450 levendgeborenen (0,022 procent).