“Mijn vader was iemand die graag vertelde.  Als kind heb ik daar veel van opgepikt. Onvermijdelijk word je zo ‘het levende geheugen’ van de generaties die je voorafgegaan zijn.” Aan het woord is Rik Van Cauwelaert (69), voormalig hoofdredacteur en directeur van Knack, die van kindsbeen af geprikkeld werd door de politieke actualiteit.

Rik Van Cauwelaert komt uit een gezin met acht kinderen. Zijn vader, Emiel Van Cauwelaert, was politiek directeur bij de katholieke krant ‘Het Volk’, een job die hij combineerde met het burgemeesterschap in Onze-Lieve-Vrouw-Lombeek.

Zelf begon Rik al op zijn achttiende als persfotograaf te werken, om pas veel later in de politieke journalistiek te rollen.

“Op school verveelde ik mij steendood en ik kon toen bij een fotoagentschap aan de slag, ook al kende ik daar niets van… Bij mij is het zo gelopen, maar ik raad het niemand aan. Later in je job moet je je immers dubbel zo hard bewijzen.”

Actualiteit

“Mijn vader kwam ’s avonds vaak naar huis met een stapel kranten, en daar zat ook de internationale pers bij. Ik spreek nu over begin jaren zestig. De schoolstrijd was pas voorbij, Belgisch-Kongo werd onafhankelijk verklaard en je had het harde verzet tegen de Eenheidswet van de regering-Eyskens. Die actualiteit sijpelde zowel via mijn grootoom als mijn vader ons gezin binnen. Ik besef goed dat dit een bevoorrechte situatie was om in op te groeien.”

Het echte leven meemaken

“Als kind vond ik heel spannend wat er in ons land en ver daarbuiten afspeelde. De Cubacrisis, in oktober 1962, was nog zo’n beklijvend moment. In volle Koude Oorlog stond de wereld op de rand van een atoomoorlog.

“Op het internaat in het kleinseminarie van Mechelen, waar ik toen schoolliep, mocht voor één keer de radio aan. Ik was nauwelijks twaalf jaar en dit spookte toen door mijn hoofd: ‘De oorlog gaat beginnen en ik ga dat weer missen… Ik wilde dus zo snel mogelijk het ‘echte leven’ meemaken.”

Mijlpalen

“Mijlpalen in onze samenleving? Van Cauwelaert kiest resoluut voor de oliecrisis en de devaluatie van de Belgische frank.

“Maar vergeet ook niet de uitvinding van de pil en de komst van vrouwen op de arbeidsmarkt. Dat waren misschien wel dé grootste revoluties voor onze samenleving.”

Vaak wordt er naar de periode ’68-’69 verwezen als een belangrijk breukmoment. Maar volgens Rik Van Cauwelaert zie je toch ook hoe er zich al op het eind van de jaren vijftig heel wat verschuivingen voordoen.

Volledig zwempak

“Kijk bijvoorbeeld naar hoe toen de muziek- en jeugdcultuur zich vanuit Amerika bij ons verspreidde.  Jongeren werden voortaan een specifieke doelgroep, waardoor er een jongerenmarkt ontstond. Ook de radio speelde daar een grote rol in. Terwijl tot die tijd de mensen aan hun radiotoestel gekluisterd zaten om de nieuwsberichten te horen, zorgde dat medium van dan af ook voor amusement en ontspanning.

“In het dagelijks leven bleven die oude structuren wel nog hier en daar doorwerken. Een oudere schoonbroer uit West-Vlaanderen vertelde mij eens dat ook de jongens in die tijd nog om te zwemmen een volledig zwempak moesten dragen. Dat heb ik niet meer meegemaakt.”

Expo ’58

Hét moment dat bij Riks generatie in het geheugen gegrift staat, is vanzelfsprekend Expo ’58. “Daar heerste een sfeer van optimisme en geloof in de vooruitgang. Ik ben als kind wel drie keer naar de wereldtentoonstelling geweest. De wereld kwam er op één plek bijeen, en dat was overweldigend.”

Taak voor de Gezinsbond

Rik Van Cauwelaert zal als politieke analist voor de Grootoudersontmoeting van de Gezinsbond (GOSA) terugblikken op ons politieke verleden en het belang van middenveldorganisaties. Organisaties zoals de Gezinsbond, waar een grootoom van Van Cauwelaert nog ondervoorzitter van was bij de stichting in 1921.

“Gaston Eyskens heeft het middenveld structureel bij de politiek betrokken. Die rol moeten jullie blijven spelen, zoals de Gezinsbond onlangs nog met de kinderbijslag terecht heeft gedaan. Natuurlijk is het middenveld tegenover vroeger vandaag enorm verbreed. Toch kan de politiek niet om middenveldspelers heen, wat sommigen misschien ook zouden willen of hopen. Ik ben in elk geval bezorgd dat de politiek nu de eerste aanval op het middenveld geopend heeft.”

“Voor de Gezinsbond blijft er een belangrijke taak weggelegd om gezinnen goed te informeren over wat hen aanbelangt. Daarmee bied je ook een antwoord op het angstklimaat dat vandaag in de samenleving overheerst. Je geeft mensen handvaten om kritisch naar de wereld te kijken. ”

(Foto: Katleen Gils)

Grootoudersontmoeting

Rik Van Cauwelaert is niet de enige spreker tijdens de Grootoudersontmoeting (GOSA) van 2019.

Op het programma van de Grootoudersontmoeting staan ook nog HUMO-tekenaar Ever Meulen en de Belgisch-Iraanse fotografe Mashid Mohadjerin. Heel verschillende generaties én werelden. Maar deze ‘beeldkunstenaars’ doen ons allebei, elk op hun manier, anders naar de wereld kijken.

Waar & Wanneer?

vrijdag 22 november 2019 – 10u – De Factorij (Schaarbeek) – deelnameprijs: 18 euro (incl eten)

Inschrijven via scw@gezinsbond.be of tel. 02-507 89 44. De inschrijving is definitief na ontvangst van betaling op rekeningnummer BE 94-4350-3065-5114.

Laatst bewerkt op: 24/10/2019

Tags: , ,