bool(false)

We koesteren onze kinderen. Zoveel zelfs dat we geen enkel risico willen lopen. We willen dat ze gelukkig zijn, zorgeloos en veilig. We luisteren naar hun dromen, trekken samen op uitstap, drogen hun tranen en beschermen hen tegen de grote, boze wereld.

Ironisch genoeg houdt kinderen afschermen van risico’s ook een risico in. Of anders gesteld: kinderen té veilig houden kan ze in gevaar brengen.

Het voordeel van een wiebelende trap

Een goed voorbeeld is dat van mooie, veilige speeltuigen met alle treden even ver uit elkaar. Op het eerste zicht lijkt dat een goed idee maar het heeft een onverwacht neveneffect: als alle treden op gelijke afstand van elkaar, staan, leren kinderen niet op de treden letten en uit te kijken. Zeker kleine kinderen kunnen zich zo mispakken bij een andere trap.

Trappen met wiebelige treden op ongelijke afstand lijken dan weer gevaarlijk, maar ze leren kinderen net datgene dat hen in elke situatie van pas komt: dat je je moet concentreren, uitkijken en inschatten of je dat aankan.

De les is duidelijk: kinderen die nooit een risico mogen nemen, leren het risico ook niet inschatten. Ze kunnen niet oefenen, ze worden niet sterker en leren niet geloven in zichzelf. Of ze overschatten zich… wat nog gevaarlijker is. Op het moment dat ze toch met iets risicovol in contact komen, kunnen ze niet met de uitdaging omgaan. Niet handig in een wereld vol uitdagingen en risico’s.

LEES OOK: Waarom risicovol spelen zo belangrijk is voor kinderen

Welk risico?

Tim Gill, Brits voorvechter van risicovol spelen, hamert al jaren op dezelfde spijker. “Je kan je kinderen niet beschermen tegen elk risico, maar je kan ze wel leren omgaan met risico.” (Lees meer in zijn boek No Fear)

Welk risico je aanvaardbaar vindt en waar je de grens trekt: dat beslist elke ouder voor zichzelf.

  • Laat je je kleuter mee groenten snijden voor de spaghetti?
  • Mag je 8-jarige kaarsen aansteken?
  • Laat je jouw 10-jarige alleen thuis blijven als je boodschappen doet?

Factoren

Niet elk risico is oké voor kinderen: er zijn risico’s met een potentieel levensgevaarlijk afloop bijvoorbeeld. Om die risico’s gaat het niet. Omgaan met risico betekent ook niet dat je de kinderen loslaat, zonder voorbereiding, zodat ze het zelf moeten uitzoeken. Ouders begeleiden hun kinderen in dit proces.

Hoe weet je of een bepaalde uitdaging geschikt is voor jouw kind? Er zijn een paar factoren om mee rekening te houden.

1. Kijk naar je kind

Vaardigheden, karakter en temperament spelen een rol. Handige kinderen laat je misschien sneller met een mes experimenteren, kinderen die heel opmerkzaam en voorzichtig zijn mogen misschien sneller alleen naar de bakker. Om een vaardigheid te ontwikkelen, kijk je naar de zone van naaste ontwikkeling. Met andere woorden: taken net iets moeilijker dan wat je kind al kan.

2. Leeftijd

Leeftijd speelt ook een rol in bepalen welke uitdagingen of risico’s geschikt zijn voor je kind. Maar tegelijk is dit ook geen absolute grens: de meeste 5-jarigen mogen en kunnen niet hetzelfde als de meeste 10-jarigen. Al zullen sommige 5-jarigen al aan iets toe zijn datn bepaalde 10-jarigen nog altijd niet onder de knie hebben.

3. Leerproces

Welke stappen zijn al ondernomen om die uitdaging het hoofd te bieden? Een kind dat in een bungalow woont kan op drie jaar misschien niet alleen van de trap, terwijl het kind dat het al leert sinds het kan lopen, dat wél kan. Kinderen die elke dag meefietsen met de ouders mogen wellicht vroeger zelfstandig naar school fietsen.

4. De buurt

Omstandigheden en woonsituatie bepalen ook een en ander. Wie in een doodlopende straat woont, mag wellicht eerder zonder toezicht op straat spelen dan wie in een drukke stadsstraat woont.

5. Het soort risico

Risico’s die levensveranderende of levensgevaarlijke gevolgen kunnen hebben, behandel je (natuurlijk) anders dan risico’s op een kapotte knie of gescheurde broek. Een goed risico voor je kind is een risico dat ze begrijpen, kunnen aanpakken en waarvan ze kunnen leren.

LEES OOK: Hoe leer je als ouder je kind omgaan met risico?

Risico’s en voordelen

Tim Gill raadt hier een risico en voordelen-aanpak (risk benefit assessment) aan: wat zijn de risico’s van een activiteit, wat zijn de voordelen en welke voordelen verdwijnen als we een risico schrappen? Kunnen we die voordelen op een andere manier verkrijgen, met een andere activiteit bijvoorbeeld?

Leven zonder risico is niet mogelijk en niet wenselijk. “De meeste ouders willen geen risicovrije opvoeding. Ze willen net dat hun kinderen opgroeien tot onafhankelijke, verantwoordelijke mensen die verstandig omgaan met risico’s en uitdagingen.” Maar dat kan natuurlijk niet als ze er niet mee leren omgaan…

Ook de Gezinsbond vindt ruimte voor kinderen belangrijk. Niet enkel om te spelen, maar omdat kinderen ook medegebruikers zijn van woon- en leefruimte. Kindgerichtheid staat daarbij voorop, niet (enkel) kindvriendelijkheid.
“Het risico bestaat dat kindgerichtheid wordt gereduceerd tot ‘voldoen aan de veiligheidsvoorschriften’. Veiligheidsvoorschriften zijn geen voorschriften of normen in functie van de gewenste oppervlakte voor de kindgerichte ruimte en geven geen duiding van de speelkwaliteit”, zo waarschuwt het standpunt. De kindnorm voor ruimte gaat dan ook verder dan dat.

Wil jij dat deze kindnorm aanvaard wordt? Help ons lobbyen en word nu lid van de Gezinsbond.

Tags: , , , , , , ,